Biografia Artikuj Media Libraria Dosje Problematika bashkëkohore Opinione dhe reagime Studime dhe hulumtime Kontakt
  ANGAZHIMI FAMILJAR DHE KOLEKTIV PËR LUFTIMIN E DHUNËS NDAJ FEMRËS
HYRJE Vrasja e një vajze të re në Ferizaj nga bashkëshorti i saj ishte lajmi që tronditi shoqërinë tonë këtë javë që veç po e lëmë pas. Lajmi provokoi debate të shumta rreth të drejtave të femrave që shkelen në vazhdimësi, rreth mungesës së dënimeve meritore për kryesit e krimeve, rreth qasjes institucionale karshi këtij dhe fenomeneve të ngjashme, e pati debate edhe rreth neglizhencës së prindërve në edukimin e fëmijëve. Si institucion fetar që jemi, e dënojmë ashpër këtë krim të rëndë dhe kërkojmë nga autoritetet që të marrin masat e duhura, në mënyrë që rastet e tilla të mos përsëriten. Po kështu, kërkojmë nga shoqëria civile, që, bashkërisht, të punojmë për ngritjen e vetëdijes shoqërore. Kjo hutbe e sotme është hap ynë konkret dhe i vazhdueshëm në këtë rrugë. DHUNA E PAJUSTIFIKUAR Dhuna, parimisht, është e refuzuar, sepse, duke se Allahu xh.sh., nuk ia ka lejuar as vetvetes, atëherë ajo askujt nuk i lejohet. Allahu xh.sh., thotë: ﴿وَلَا تَعْتَدُوا ۚ إِنَّ اللَّـهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ﴾ “…mos tejkaloni kufirin! – Se, Allahu, nuk i do ata që e kalojnë kufirin.” [Bekare: 190] Në hadith kudsij thotë: “O robërit e Mi! Unë ia kam ndaluar Vetes Sime padrejtësinë dhe të tillë e kam caktuar në mesin tuaj, andaj mos i bëni njëri tjetrit padrejtësi!” Pra, parimisht, dhuna ndalohet ndaj çdokujt, ndërsa kur të jemi tek gratë, ndalesa bëhet edhe më e fuqishme, për shkak të natyrës së tyre të dobët dhe pamundësisë për tu mbrojtur. Abdul Aziz Tarifi, një hoxhë bashkëkohor, duke folur për këtë temë, thotë: “Padrejtësia ndaj gruas tek Allahu gjykohet si mëkat më i madh se padrejtësia ndaj mashkullit sepse ndihma e Allahut dhe mbështetja e Tij për të dobëtin është në varësi të mundësisë që ka për ta mbrojtur veten. Për këtë shkak, Pejgamberi ﷺ ka thënë: “O Allahu im, unë i deklaroj rreptësishtë të paprekshme të drejtat e dy të dobëtëve: jetimit dhe gruas.” Se dhuna ndalohet flasin edhe shumë argumente tjera, të cilat parimore i shohin respektin, nderimin dhe vlerësimin femrës, jo dhunën ndaj saj. Allahun xh.sh., thotë: ﴿ ومِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ﴾ “Dhe një prej shenjave të Tij është që prej jush krijoi për ju bashkëshortet tuaja, që të qetësoheni pranë tyre, duke vënë ndërmjet jush dashuri dhe mëshirë. Me të vërtetë, në këtë ka shenja, për njerëzit që mendojnë.” [Rrum: 21] Pejgamberi Muhammed ﷺ ka thënë se tre gjëra janë që sjellin lumturinë: gruaja e ndershme, mjeti komod i udhëtimit dhe shtëpia e madhe. Duke qenë e këtillë, atëherë ajo që duhet vepruar me gruan është respekti dhe nderimi, jo dhuna dhe maltretimi. Siç shënojnë Buhariu dhe Muslimi, Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Iu porosis për mirësjellje me gratë andaj pranojeni porosinë time...” Dhe jo vetëm kaq, tregues të nivelit fetar e qytetar të besimtarit e ka bërë pikërisht raportin me gruan. Në hadith qëndron: “Më i miri prej jush është ai që kujdeset më së miri për familjen e vet. Unë jam më i miri prej jush sepse kujdesem më së miri për familjen time.” Ky hadith nuk na ofron thjesht një mësim teorik por edhe praktik. Ai na mëson se Pejgamberi Muhammed ﷺ, ka qenë shembull për sa i përket respektimit të gruas. Ka qenë njeriu që më së shumti e ka respektuar gruan. PËRZGJEDHJA E BASHKËSHORTIT/BASHKËSHORTES Duke qenë se jeta bashkëshortore ka rëndësi shumëdimensionale, atëherë si kusht paraprak që duhet marrë në konsideratë të madhe është edhe përzgjedhja e bashkëshortit, respektivisht bashkëshortes. Ekzistojnë shumë motive që njerëzit i shtyjnë të përzgjedhin partnerin apo partneren pro ai që garanton jetëgjatësinë e martesës dhe respektin e ndërsjellë është vetëm elementi fetar. Për këtë shkak, anashkalimi i këtij elementi paraqet probleme të mëdha, të cilat mbase edhe mund të kenë fund të këtillë të hidhur, siç pati e ndjera në Ferizaj. Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Nëse vjen tua kërkojë dorën e vajzës suaj dikush, fenë dhe moralin e të cilit e pëlqeni, atëherë jepjani, ndryshe do të bëni çrregullime në tokë.” Pra, nëse i anashkaloni të ndershmit dhe vajzat i martoni për njerëz që i përzgjidhni vetëm pse kanë pasuri ose kanë këtë e atë ndërsa nuk interesoheni për nderin, moralin, sjelljet dhe fenë e tyre, atëherë ju keni kontribuar për të keq, keni kontribuar në këtë gjendje degraduese dhe të mjerë, në të cilën raste të dhunës ndaj femrës, të shkeljes së nderit të saj, mund të jenë të përditshme. Ja si do ta trajtonte një femër dikush tjetër i edukuar. Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Besimtari nuk e urren tërësisht besimtaren: nëse nuk i pëlqen prej saj një tipar, i pëlqen tjetri.” Imam Gazaliu citon Hasan Basriun të jetë përgjigjur kur dikush nga besimtarët e kishte pyetur se kujt duhet t’ia jepte vajzën meqë dorën e saj e kishin kërkuar disa. Ai kishte thënë: “jepja atij që ia ka frikën Allahut xh.sh., sepse, nëse e do, e nderon, nëse nuk e do, nuk i bën padrejtësi.” PËRGJEGJËSIA PËR EDUKIMIN E FËMIJËVE Çështja tjetër që konsiderojmë se duhet të trajtohet dhe të merret me seriozitet, edhe për faktin se vazhdimisht po listohet si një ndër shkaqet kryesore të shfaqjes së fenomeneve negative, veçmas tek të rinjtë, është roli në zbehje i prindërve në edukimin e fëmijëve të tyre. Kur’ani na urdhëron që të kujdesemi për familjen: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ﴾‏ “O ju që besuat, ruajeni veten dhe familjen tuaj prej një zjarri, lëndë djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët...” [Tahrim, 6] Këtë përgjegjësi në edukimin e fëmijëve na e kujton edhe Pejgamberi Muhammed a.s., i cili thotë: “Të gjithë ju jeni kujdestarë dhe të gjithë ju do të përgjigjeni për ata që kanë qenë në përgjegjësinë tuaj.” Për fund: BASHKËPUNIMI NDËRINSTITUCIONAL PËR EDUKIMIN E FËMIJËVE Edukimi i fëmijëve nuk është vetëm përgjegjësi e prindërve, por është përgjegjësi edhe e shoqërisë, respektivisht institucioneve tona edukativo-arsimore. Fakti se kohëve të fundit janë shfaqur kaq shumë dukuri negative në mesin e fëmijëve tanë, duhet të na alarmojë të gjithëve, dhe të na vë në lëvizje për të gjetur zgjidhjet më të mira për këto dhe probleme të ngjashme që për bazë kanë edukimin. Prindërit, duhet të jenë në vijën e parë të frontit dhe për asnjë moment të mos ndalen së punuari me fëmijët e tyre, derisa shteti duhet të ndërtojë politika arsimore-edukative që në fokus kanë jo vetëm arsimimin, por mbi të gjitha edukimin e fëmijëve. E patjetër këtu një rol ta pazëvendësueshëm kanë prijësit fetarë të komuniteteve fetare në Kosovë, që me këshillat e tyre mund të asistojnë shumë në ruajtjen e karakterit dhe personalitetit të fëmijëve në secilën etapë të zhvillimit të tyre. E kemi thënë sa e sa herë dhe do ta përsërisim se zgjidhja më e mirë është edukimi fetar. Asgjë nuk mund ta zëvendësojë edukimin fetar. Çdo vonim në aprovimin e edukimit fetar në shkolla është me pasoja. Ndaj, le të jetë kjo një thirrje për institucionet tona qeverisëse që ta marrin në konsideratë futjen e edukatës fetare në shkolla, ashtu siç veprojnë një numër i madh i shteteve në perëndim. Le të jetë ky një mesazh i yni kundër këtyre dukurive negative që po prekin fëmijët tanë!
  DITURIA DHE DEVOTSHMËRIA DHE RËNDËSIA E TYRE FETARE E EDUKATIVE
DITURIA DHE DEVOTSHMËRIA DHE RËNDËSIA E TYRE FETARE E EDUKATIVE Allahu xh.sh., thotë: ﴿ وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا ‎﴿١١٤﴾‏ “...O Zoti im, shtoma dijeninë!” [Taha: 114] ﴿ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ ‎﴿١٩٧﴾‏ “...Pajisuni me gjërat që ju nevojiten për rrugë dhe dijeni se pajisja më e mirë është devotshmëria...” [Bekare: 197] Pejgamberi ﷺ ka thënë: اللَّهُمَّ إنِّي أسألُكَ عِلمًا نافعًا “Allahu im, të lus për dije të dobishme!...”   Të nderuar vëllezër besimtarë! Kur’ani është libri udhërrëfyes i njerëzimit në të cilin gjenden porositë dhe këshillat më me vlerë. ﴿ إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ ﴿٩﴾‏ “Në të vërtetë, ky Kuran udhëzon drejt asaj që është më e mira...” [Isra: 9] Pra, mësimet e Kur’anit nuk janë thjesht të mira e të dobishme por më të mirat dhe më të dobishmet. Se është kështu do të mundohemi ta shpjegojmë nëpërmjet ilustrimit me një këshillë të veçantë, për ta parë madhështinë kur’anore. Në Kur’an jemi urdhëruar që të pajisemi e furnizohemi veçmas me dy gjëra: dituri dhe devotshmëri. Allahu xh.sh., thotë: ﴿ وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا ‎﴿١١٤﴾‏ “...O Zoti im, shtoma dijeninë!” [Taha: 114] ﴿ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ ‎﴿١٩٧﴾‏ “...Pajisuni me gjërat që ju nevojiten për rrugë dhe dijeni se pajisja më e mirë është devotshmëria...” [Bekare: 197] - Përse janë veçuar këto dy gjëra: dituria dhe devotshmërie? - Përse nuk është mjaftuar me njërën? - Cila është rëndësia e tyre në kuptimin fetar dhe edukativ? Këto janë pyetjet që, me lejen e Allahut xh.sh., do të marrin përgjigje në këtë hutbe. Vëllezër të nderuar! Dituria është çelësi me të cilin është hapur Kur’ani, është kushti paraprak i besimit, është rruga nëpërmjet së cilës ne mund të arrijmë ta njohim më shumë Allahun xh.sh. Për këtë shkak, në Kur’an, diturisë i është kushtuar rëndësi e madhe. Allahu duke përmbledhur rëndësinë e saj, na ka treguar se i dituri nuk krahasohet me të paditurin. ﴿ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ ‎﴿٩﴾ “...Thuaj: “A janë të barabartë ata që dinë dhe ata që nuk dinë?! Vetëm mendarët i pranojnë këshillat!”.” [Zumer: 9] Por jo çdo dituri e ka këtë status, jo çdo dije i shërben qëllimit edukativ. Ka dije që nuk janë të dobishme. Pejgamberi Muhammed ﷺ lutej: »اللَّهُمَّ إنِّي أسألُكَ عِلمًا نافعًا « “Allahu im, të lus për dije të dobishme!...” Po kështu na urdhëronte: »سَلوا اللهَ عِلمًا نافعًا وتعَوَّذوا باللهِ مِن علمٍ لا ينفعُ« “Luteni Allahun për dije të dobishme dhe kërkoni mbrojtjen e Tij nga dija e padobishme!” Klasifikimi në dije të dobishme dhe të padobishme nuk bazohet domosdo vetëm tek përmbajtja e dijeve, por edhe tek efekti i tyre. Një dije mund të jetë e dobishme vetvetiu por pa ndonjë efekt. Një njeri mund të jetë shumë i dijshëm por aspak i edukuar. Pejgamberi ﷺ thoshte: » أخوفُ ما أخاف على أمّتي كلُّ منافقٍ عليمُ اللسانِ « “Më së shumti që kam frikë për ymetin tim është çdo hipokrit të ditur e llafazan.” Në kuptim të “عليم اللسان” - të ditur e llafazan është thënë: “posedon dije, të cilën me mjeshtëri e shpjegon, por që në zemër dhe vepra është i prishur. Ai ka besim fals. Njerëzit i mashtron vetëm falë oratorisë dhe elokuencës.” Xhematlinj të nderuar! Nëse e kemi parasysh këtë që shpjeguam, mund ta kuptojmë rëndësinë e urdhrit tjetër kur’anor, urdhrit për tu pajisur me devotshmëri. Dituria e vërtetë ose dituria e dobishme, siç e ka quajtur Pejgamberi ynë ﷺ, është ajo që reflekton, ajo që na bën më të mirë, më të edukuar, më të dobishëm për veten, familjen dhe të tjerët. Dituria e dobishme është ajo që na lidh më shumë me Allahun, na bën më të përulur, më të dëgjueshëm. Allahu xh.sh., dijetarët e vërtetë i përshkruar me këtë tipar: ‎﴿ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ‎﴿٢٨﴾ “...Allahut i frikësohen vetëm dijetarët...” [Fatir: 28] Pra, vetëm dijetarët e vërtetë, që e njohin Allahun xh.sh., janë ata që janë të devotshëm, ndryshe, historikisht, siç dëshmon edhe Kur’ani, dijetarët janë fajtorët kryesore për shumë e shumë devijime, të cilat vazhdojnë të qarkullojnë dhe sot ani pse kanë kaluar mijëra vite që ata kanë vdekur. Për ta konkretizuar, dija e dobishme në radhë të parë është dija fetare e cila ta përshkuan rrugën për tek Allahu xh.sh., dija e cila të orienton drejt vlerave e virtyteve, dija e cila të mëson të jetosh në këtë botë me besim e nder dhe të shpëtosh në botën tjetër e të shpërblehesh me Xhenet. Është dija e shkrirë në edukatë dhe edukata e trupëzuar në dije. Kështu do të kemi një shoqëri ku respekti, drejtësia, bashkëpunimi, mëshira e solidariteti do të jenë nuancat që bëjnë portretin e saj.
  Platformë që garanton epërsi shoqërore
Këshilla e Amër bin Asit r.a.: Platformë që garanton epërsi shoqërore Këshilla e radhës është ajo e Sahabiut të nderuar, Amër bin Asit r.a. Është e veçantë për mënyrën se si ai e interpreton një tekst fetar. Imam Muslimi shënon në Sahih (nr. 2898) hadithin e Musteurid bin Sheddadit r.a., në të cilin qëndron se Pejgamberi ﷺ ka thënë: »تَقُومُ السَّاعَةُ والرُّومُ أكْثَرُ النَّاسِ« “Kiameti do të ndodhë ndërsa romakët përbëjnë shumicën e njerëzve.” Kur Amri r.a., e dëgjoi këtë hadith, iu drejtua Musteuridit r.a.: Ke kujdes se çfarë je duke thënë! Musteuridi r.a., ia ktheu: Po e them atë që e kam dëgjuar nga Pejgamberi ﷺ! Kur Amri r.a., u bind se ajo që kishte dëgjuar ishte e vërtetë dhe se këtë po ia konfirmon vet transmetuesi, tha diçka, mbase edhe nga përvoja me të huajt: » لَئِنْ قُلْتَ ذلكَ، إنَّ فيهم لَخِصالًا أرْبَعًا: إنَّهُمْ لأَحْلَمُ النَّاسِ عِنْدَ فِتْنَةٍ، وأَسْرَعُهُمْ إفاقَةً بَعْدَ مُصِيبَةٍ، وأَوْشَكُهُمْ كَرَّةً بَعْدَ فَرَّةٍ وخَيْرُهُمْ لِمِسْكِينٍ ويَتِيمٍ وضَعِيفٍ، وخامِسَةٌ حَسَنَةٌ جَمِيلَةٌ: وأَمْنَعُهُمْ مِن ظُلْمِ المُلُوكِ« Nëse e thua këtë (e konfirmon këtë hadith), atëherë kjo (fakti se përbëjnë shumicën e banorëve të tokës) ndodhë për shkak të katër cilësive që kanë: 1) janë njerëzit më të mençur në sprova, 2) janë njerëzit që këndellen më së shpejti nga fatkeqësia, 3) janë njerëzit që kundërsulmojnë më së shumti pas disfatës, 4) janë më të mirët për skamnorët, jetimët dhe të dobëtit, dhe 5) e pesta, e mirë dhe e bukur: dhe janë njerëzit më të mbrojtur nga padrejtësia e mbretërve (pushtetarëve) të tyre. Siç mund të shohim, Amri r.a., i ka bërë një interpretim interesant këtij hadithi të Pejgamberit ﷺ. Një paralajmërim fetar për të ardhmen (shenjat e Kiametit), Amri r.a., nuk e ka interpretuar nga aspekti doktrinar fetar, sepse bindja dhe besimi i tij në tërë atë që është konfirmuar nga Pejgamberi ﷺ është e padiskutueshme, siç edhe mund të vërehet, sikur që nuk e ka interpretuar as si teori filozofike, sepse debatet e këtilla nuk është se prodhojnë ndonjë gjë konkrete. E ka interpretuar nga aspekti sociologjik, respektivisht ka përmendur rregulla sipas të cilave mundësohet jo vetëm epërsia shoqërore në kuptim të ngritjes së standardit jetësor pore dhe vazhdimësia e saj. Arsyeja pse romakët, me të cilët synohen perëndimorët në përgjithësi, e të krishterët evropianë në veçanti, janë më të shumtë në shifër se të tjerët, ka të bëjë me mënyrën e tyre shoqërore të jetesës, respektivisht me rregulla dhe parime të cilat i kanë të shndërruar në etikë dhe kulturë dhe falë të cilave sot e sundojnë botën. Që të jemi korrekt, këtu nuk bëhet fjalë për doktrina fetare. Pra, fakti që Amri r.a., po i lëvdon evropianët e krishterë nuk ka të bëjë me principe e praktika që këta të fundit i kanë përfituar nga feja e tyre por me rregulla universale sipas të cilave njerëzit sundojnë botën. Ndryshe, se Islami është fe e vetme e pranuar tek Allahu xh.sh. (Kur’ani: Al Imran: 19; 85), është diçka që nuk kontestohet, e aq më pak nga dikush si Amri r.a. Madje, në interpretimin e tij ka thirrje për ne që, duke u nisur nga fakti se këto principe dhe praktika promovohen dhe mbështeten nga feja jonë, me dëshmitë që do tua shoqërojmë shpjegimeve të këtyre cilësive në vazhdim, duhet t’i kemi të parët. Ne jemi më meritorë se të tjerët që t’i aplikojmë këto rregulla dhe standarde jetësore. Le t’i shohim këto pesë tipare një nga një e pastaj ta përmbyllim këshillën me disa mësime të nxjerra prej saj! 1. Maturia dhe durimi [إنَّهُمْ لأَحْلَمُ النَّاسِ عِنْدَ فِتْنَةٍ -Njerëzit më të mençur në sprova]: më të mençurit, më durimtarët dhe më të maturit, nuk veprojnë pa i konfirmuar gjërat. Nuk nguten dhe nuk zemërohen që të ndërmarrin veprime të cilat mund të kenë pasoja, veçmas nëse bëhet fjalë për veprime të cilat mund t’iu kushtojnë njerëzve me jetë. Sprova, luftëra apo çfarëdo qofshin ato, nuk i çorientojnë. I analizojnë gjërat dhe i mendojnë mirë para se të ndërmarrin veprime të caktuara. Kjo nuk nënkupton se janë përherë kështu dhe se nuk iu ndodhë që përjetojnë kriza që i çorientojnë porse nuk vazhdon gjatë dhe ata, siç edhe do të shpjegojmë më poshtë, këndellën. Ky tipari i maturisë, durimi, vetëpërmbajtje, veprimit të mençur (ar. el-hilm) është tipar të cilin e do Allahu xh.sh. Pejgamberi ﷺ, siç qëndron në Sahihun e Muslimit (nr. 17), i kishte thënë Sahabiut Eshexh Abd el-Kajsit: »إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَينِ يُحِبُّهُمَا اللَّه: الْحِلْمُ وَالأَنَاة « “Ti i ke dy tipare që Allahu xh.sh., i do: maturinë dhe vetëpërmbajtjen.” A nuk na ka mësuar Allahu xh.sh., që, në raste të këtilla, të verifikojmë gjërat para se të ndërmarrim ndonjë veprim (Kur’ani: Huxhurat: 6) dhe t’i referohemi autoriteteve (Kur’ani: Nisa: 83) që të mos shkaktojmë probleme edhe më të mëdha. 2. Planifikimet dhe strategjitë [وأَسْرَعُهُمْ إفاقَةً بَعْدَ مُصِيبَةٍ -Këndellen më së shpejti nga fatkeqësia]: kanë njohuritë, përvojat dhe zgjidhjet më të mira për të dalë nga krizat dhe problemet. Pavarësisht fatkeqësive që iu ndodhin, ata e marrin veten, punojnë dhe angazhohen, duke ndryshuar për të mirë, thuajse asgjë nuk iu ka ndodhur. A nuk është parim dhe kulturë islame që të luftohen krizat e fatkeqësitë me strategji. Pejgamberi ﷺ kur ndodhnin kriza, veçmas ekonomike, i nxiste besimtarët që të aplikojnë modele të suksesshëm në menaxhimin e tyre, jo të dorëzohen e të nënshtrohen para tyre. Ua ofronte, sa për shembull, modelin e fisit esharij (Buhariu, nr. 2486; Muslimi, nr. 2500), të cilët kur kishin kriza bëheshin bashkë dhe ndanin në mënyrë proporcionale atë që kishin. Po kështu, nxitja që feja ka bërë për të duruar në raste të këtilla. P.sh., në Kur’an, në kaptinën Bekare, ajetet 155-157, Allahu xh.sh., thotë: ‎﴿ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ‎﴿١٥٥﴾‏ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ‎﴿١٥٦﴾‏ أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ‎﴿١٥٧﴾‏ “...Prandaj, përgëzoji të duruarit, 156. të cilët, kur i godet ndonjë fatkeqësi thonë: “Të Allahut jemi dhe vetëm tek Ai do të kthehemi!” 157. Ata do të shpërblehen me bekim dhe mëshirë nga Zoti i tyre; ata janë në rrugën e drejtë!” 3. Vullneti dhe vendosmëria [وأَوْشَكُهُمْ كَرَّةً بَعْدَ فَرَّةٍ -Njerëzit që kundërsulmojnë më së shumti pas disfatës]: nuk pajtojnë me humbjen dhe as nuk thyhen emocionalisht kur humbasin. Dështimin nuk e shohin si fund. Angazhohen menjëherë që të ndërmarrin sulm për ta kthyer atë që e kanë humbur ose fituar atë që nuk ia kanë arritur herën e parë. nëse ata e bëjnë ndërsa me këtë nuk synojnë kënaqësinë e Allahut xh.sh., si të dëshpërohemi ne, e të pajojmë me dështimin, kur Allahu xh.sh., na thotë: ‎﴿ وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ‎﴿١٣٩﴾‏ إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ ۚ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاءَ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ ‎﴿١٤٠﴾‏ “Mos u ligështoni dhe mos u pikëlloni, sepse ju, gjithsesi jeni më të lartët, nëse jeni besimtarë të vërtetë. 140. Nëse ju ka goditur ndonjë plagë, edhe popullin (armik) e kanë goditur të tilla plagë. Ato ditë (fitoreje dhe humbjeje) Ne i ndërrojmë midis njerëzve, që Allahu t’i dallojë besimtarët dhe për t’i bërë disa nga ju dëshmorë. Allahu nuk i do keqbërësit.” [Al Imran: 139-140] 4. Drejtësia sociale dhe humnaizmi [وخَيْرُهُمْ لِمِسْكِينٍ ويَتِيمٍ وضَعِيفٍ -Më të mirët për skamnorët, jetimët dhe të dobëtit]: janë të mirë me ta, iu ndihmojnë, i përkrahin. Mjafton të shikoni në sistemet e tyre sociale dhe shëndetësore për tu bindur se si parimin islam të nderimit të njeriut. A nuk do të duhej ne të jemi të parët kur kemi zekatin dhe sadakanë, kur kemi tërë ato porosi për përkujdesjen për jetimët, gratë e veja, të varfrit?! 5. Nuk e durojnë padrejtësinë [وأَمْنَعُهُمْ مِن ظُلْمِ المُلُوكِ -Njerëzit më të mbrojtur nga padrejtësia e pushtetarëve]: qoftë, duke e refuzuar padrejtësinë, respektivisht duke u çuar kundër pushtetarëve të cilët bëjnë shkelje e ushtrojnë dhunë, qoftë nga drejtësia e vet pushtetarëve. A nuk do ë duhej ne të ishim të parët, kur feja na ka treguar se t’ia themi të vërtetën pushtetarit të padrejtës është xhihad? A nuk do të duhej ne të ndiqnin shembujt e të parëve tanë, Omerit r.a., i cili kënaqej kur kishte kritikë dhe i cili i dha botës njërin ndër shembujt më të përkryer të drejtësisë? *** Si përmbyllje, do të doja ta ripërsëris se këto parime janë universale, kushdo që ndërton platformën me to dhe i aplikon në praktikën e tij, e siguron këtë epërsi. Ibën Tejmije, në Mexhmu el-Fetava (28/63) ka cituar një grup dijetarësh të kenë thënë: “Allahu xh.sh., do ta ndihmojë shtetin e drejtë, edhe nëse nuk besojnë, dhe nuk do ta ndihmojë shtetin e padrejtë, edhe nëse janë myslimanë.” Mësimet të përfituara nga kjo këshillë: Përkushtimi i Sahabeve r.a., për të përcjellë vetëm hadithet e verifikuara. Besimi i paluhatshëm në tërë atë që e ka thënë Pejgamberi ﷺ dhe interpretimi i mundshëm i tërë asaj që ai ka thënë e ka paralajmëruar. Rëndësia e përgatitjes së dyfishtë: shpirtërore e fizike, për sfidat me të cilat ballafaqohemi. Kushtëzimi i epërsisë shoqërore me aplikimin të platformave sociale të cilat garantojnë lirinë, mirëqenien dhe mbi të gjitha ruajnë dinjitetin njerëzor. Sikur myslimanët, si ithtarë të fesë së vërtetë e cila ka absolutisht platformën më të mirë, ta zbatonin atë, do të ishin të parët. Historia e ka dëshmuar këtë.
  ANGAZHIMI FAMILJAR DHE KOLEKTIV PËR LUFTIMIN E DHUNËS NDAJ FEMRËS
HYRJE Vrasja e një vajze të re në Ferizaj nga bashkëshorti i saj ishte lajmi që tronditi shoqërinë tonë këtë javë që veç po e lëmë pas. Lajmi provokoi debate të shumta rreth të drejtave të femrave që shkelen në vazhdimësi, rreth mungesës së dënimeve meritore për kryesit e krimeve, rreth qasjes institucionale karshi këtij dhe fenomeneve të ngjashme, e pati debate edhe rreth neglizhencës së prindërve në edukimin e fëmijëve. Si institucion fetar që jemi, e dënojmë ashpër këtë krim të rëndë dhe kërkojmë nga autoritetet që të marrin masat e duhura, në mënyrë që rastet e tilla të mos përsëriten. Po kështu, kërkojmë nga shoqëria civile, që, bashkërisht, të punojmë për ngritjen e vetëdijes shoqërore. Kjo hutbe e sotme është hap ynë konkret dhe i vazhdueshëm në këtë rrugë. DHUNA E PAJUSTIFIKUAR Dhuna, parimisht, është e refuzuar, sepse, duke se Allahu xh.sh., nuk ia ka lejuar as vetvetes, atëherë ajo askujt nuk i lejohet. Allahu xh.sh., thotë: ﴿وَلَا تَعْتَدُوا ۚ إِنَّ اللَّـهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ﴾ “…mos tejkaloni kufirin! – Se, Allahu, nuk i do ata që e kalojnë kufirin.” [Bekare: 190] Në hadith kudsij thotë: “O robërit e Mi! Unë ia kam ndaluar Vetes Sime padrejtësinë dhe të tillë e kam caktuar në mesin tuaj, andaj mos i bëni njëri tjetrit padrejtësi!” Pra, parimisht, dhuna ndalohet ndaj çdokujt, ndërsa kur të jemi tek gratë, ndalesa bëhet edhe më e fuqishme, për shkak të natyrës së tyre të dobët dhe pamundësisë për tu mbrojtur. Abdul Aziz Tarifi, një hoxhë bashkëkohor, duke folur për këtë temë, thotë: “Padrejtësia ndaj gruas tek Allahu gjykohet si mëkat më i madh se padrejtësia ndaj mashkullit sepse ndihma e Allahut dhe mbështetja e Tij për të dobëtin është në varësi të mundësisë që ka për ta mbrojtur veten. Për këtë shkak, Pejgamberi ﷺ ka thënë: “O Allahu im, unë i deklaroj rreptësishtë të paprekshme të drejtat e dy të dobëtëve: jetimit dhe gruas.” Se dhuna ndalohet flasin edhe shumë argumente tjera, të cilat parimore i shohin respektin, nderimin dhe vlerësimin femrës, jo dhunën ndaj saj. Allahun xh.sh., thotë: ﴿ ومِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ﴾ “Dhe një prej shenjave të Tij është që prej jush krijoi për ju bashkëshortet tuaja, që të qetësoheni pranë tyre, duke vënë ndërmjet jush dashuri dhe mëshirë. Me të vërtetë, në këtë ka shenja, për njerëzit që mendojnë.” [Rrum: 21] Pejgamberi Muhammed ﷺ ka thënë se tre gjëra janë që sjellin lumturinë: gruaja e ndershme, mjeti komod i udhëtimit dhe shtëpia e madhe. Duke qenë e këtillë, atëherë ajo që duhet vepruar me gruan është respekti dhe nderimi, jo dhuna dhe maltretimi. Siç shënojnë Buhariu dhe Muslimi, Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Iu porosis për mirësjellje me gratë andaj pranojeni porosinë time...” Dhe jo vetëm kaq, tregues të nivelit fetar e qytetar të besimtarit e ka bërë pikërisht raportin me gruan. Në hadith qëndron: “Më i miri prej jush është ai që kujdeset më së miri për familjen e vet. Unë jam më i miri prej jush sepse kujdesem më së miri për familjen time.” Ky hadith nuk na ofron thjesht një mësim teorik por edhe praktik. Ai na mëson se Pejgamberi Muhammed ﷺ, ka qenë shembull për sa i përket respektimit të gruas. Ka qenë njeriu që më së shumti e ka respektuar gruan. PËRZGJEDHJA E BASHKËSHORTIT/BASHKËSHORTES Duke qenë se jeta bashkëshortore ka rëndësi shumëdimensionale, atëherë si kusht paraprak që duhet marrë në konsideratë të madhe është edhe përzgjedhja e bashkëshortit, respektivisht bashkëshortes. Ekzistojnë shumë motive që njerëzit i shtyjnë të përzgjedhin partnerin apo partneren pro ai që garanton jetëgjatësinë e martesës dhe respektin e ndërsjellë është vetëm elementi fetar. Për këtë shkak, anashkalimi i këtij elementi paraqet probleme të mëdha, të cilat mbase edhe mund të kenë fund të këtillë të hidhur, siç pati e ndjera në Ferizaj. Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Nëse vjen tua kërkojë dorën e vajzës suaj dikush, fenë dhe moralin e të cilit e pëlqeni, atëherë jepjani, ndryshe do të bëni çrregullime në tokë.” Pra, nëse i anashkaloni të ndershmit dhe vajzat i martoni për njerëz që i përzgjidhni vetëm pse kanë pasuri ose kanë këtë e atë ndërsa nuk interesoheni për nderin, moralin, sjelljet dhe fenë e tyre, atëherë ju keni kontribuar për të keq, keni kontribuar në këtë gjendje degraduese dhe të mjerë, në të cilën raste të dhunës ndaj femrës, të shkeljes së nderit të saj, mund të jenë të përditshme. Ja si do ta trajtonte një femër dikush tjetër i edukuar. Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Besimtari nuk e urren tërësisht besimtaren: nëse nuk i pëlqen prej saj një tipar, i pëlqen tjetri.” Imam Gazaliu citon Hasan Basriun të jetë përgjigjur kur dikush nga besimtarët e kishte pyetur se kujt duhet t’ia jepte vajzën meqë dorën e saj e kishin kërkuar disa. Ai kishte thënë: “jepja atij që ia ka frikën Allahut xh.sh., sepse, nëse e do, e nderon, nëse nuk e do, nuk i bën padrejtësi.” PËRGJEGJËSIA PËR EDUKIMIN E FËMIJËVE Çështja tjetër që konsiderojmë se duhet të trajtohet dhe të merret me seriozitet, edhe për faktin se vazhdimisht po listohet si një ndër shkaqet kryesore të shfaqjes së fenomeneve negative, veçmas tek të rinjtë, është roli në zbehje i prindërve në edukimin e fëmijëve të tyre. Kur’ani na urdhëron që të kujdesemi për familjen: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ﴾‏ “O ju që besuat, ruajeni veten dhe familjen tuaj prej një zjarri, lëndë djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët...” [Tahrim, 6] Këtë përgjegjësi në edukimin e fëmijëve na e kujton edhe Pejgamberi Muhammed a.s., i cili thotë: “Të gjithë ju jeni kujdestarë dhe të gjithë ju do të përgjigjeni për ata që kanë qenë në përgjegjësinë tuaj.” Për fund: BASHKËPUNIMI NDËRINSTITUCIONAL PËR EDUKIMIN E FËMIJËVE Edukimi i fëmijëve nuk është vetëm përgjegjësi e prindërve, por është përgjegjësi edhe e shoqërisë, respektivisht institucioneve tona edukativo-arsimore. Fakti se kohëve të fundit janë shfaqur kaq shumë dukuri negative në mesin e fëmijëve tanë, duhet të na alarmojë të gjithëve, dhe të na vë në lëvizje për të gjetur zgjidhjet më të mira për këto dhe probleme të ngjashme që për bazë kanë edukimin. Prindërit, duhet të jenë në vijën e parë të frontit dhe për asnjë moment të mos ndalen së punuari me fëmijët e tyre, derisa shteti duhet të ndërtojë politika arsimore-edukative që në fokus kanë jo vetëm arsimimin, por mbi të gjitha edukimin e fëmijëve. E patjetër këtu një rol ta pazëvendësueshëm kanë prijësit fetarë të komuniteteve fetare në Kosovë, që me këshillat e tyre mund të asistojnë shumë në ruajtjen e karakterit dhe personalitetit të fëmijëve në secilën etapë të zhvillimit të tyre. E kemi thënë sa e sa herë dhe do ta përsërisim se zgjidhja më e mirë është edukimi fetar. Asgjë nuk mund ta zëvendësojë edukimin fetar. Çdo vonim në aprovimin e edukimit fetar në shkolla është me pasoja. Ndaj, le të jetë kjo një thirrje për institucionet tona qeverisëse që ta marrin në konsideratë futjen e edukatës fetare në shkolla, ashtu siç veprojnë një numër i madh i shteteve në perëndim. Le të jetë ky një mesazh i yni kundër këtyre dukurive negative që po prekin fëmijët tanë!
  Urtësi nga Ibën el-Xheuzi
Bazuar në: Essajdu eththemin min sajdi hatiri ibni el-xheui el-emin Ai që ëndërron shëndetin nuk çanë kokën për shijen e hidhur të barërave. [Thënia është përmendur në kontekst të ambicies dhe vullnetit të besimtarit. Me fjalë të tjera, ai që synon të arrijë diçka, sakrifikon për të.] Të gjitha mëkatet janë të këqija vetëm se disa janë më të këqija se të tjerat. Kam parë të shëndoshin të mos ia dijë vlerën shëndetit vetëm se kur të sëmuret. Po ta dinte shtirësi se zemrat e atyre para të cilëve po shtiret janë në dorën e Atij që po i bën mëkat, nuk do ta bënte.  [Shtirësi: ai që shtiret para njerëzve si i sinqertë ndërsa para Allahut është mëkatar.] Ndëshkimi më i madh është kur mëkatari ndëshkohet ndërsa nuk e vëren fare këtë. E më keq se kjo është kur gëzohet me atë që në fakt është ndëshkim, si gëzimi me pasurinë e fituar haram.    Shenjë e përsosmërisë intelektuale është ambicia e madhe. Ai që pajton me gjëra të pavlera, është i pavlerë. I mençuri është ai që shfrytëzon çdo moment për ta kryer detyrimet që ka, kështu që, nëse i vjen vdekja befas, e gjen të përgatitur, e nëse shpreson (në jetë më të gjatë), (nuk i zvarrit punët, përkundrazi) i shton të mirat. [Ky është shembulli i njeriut që nuk mashtrohet nga shpresa e rreme. Ai është i gatshëm çdoherë. Nëse shëndeti dhe kushtet e mira e bëjnë të shpresojë, atëherë ai nuk mashtrohet por i shton të mirat.]   Dy dijetarë që e duan ahiretin nuk mund të jenë të hasmëruar ndërmjet vete. Këtë e bëjnë ata që e duan dynjanë. I mençuri nuk duhet ta shpërdorojë pasurinë që ka por duhet ta ruajë që të mos e miklojë të padrejtin dhe të mos e lajkatojë injorantin. [Arsyeja pse nuk duhet shpërdoruar pasurinë, përveç tjerash, qëndron edhe në faktin se ndonjëherë nevoja mund të të shtyjë të shkosh tek ata që për kosto të ndihmës së tyre kërkojnë nderin dhe fenë tënde. Më qartë, kërkojnë të pajtosh me veprimet e tyre dhe sikur në këtë rastin tënd kërkojnë legjitimitet të mëkateve që bëjnë. Pra, përderisa ti po kërkon prej tyre, atëherë ata nuk janë të këqij. Në origjinal janë përdorur shprehjet el-mudarah (المدَاراة) dhe el-mudahene  (المداهنة), të cilat nënkuptojnë miklimin dhe lajkatimin. Dijetarët kanë thënë se e para përdoret në kuptim pozitiv ndërsa e dyta jo. E para, sipas Imam Kurtubiut, nënkupton të ofrosh dynjanë për hir të dynjasë ose fesë, ndërsa e dyta të kundërtën, ofrimin e fesë për dynja.] Paaftësi kulmore konsiderohet heqja dorë nga angazhimi dhe përkushtimi duke shikuar me zemër të thyer në të arriturat e të tjerëve. Njeriu më i vetëmashtruar është ai që nuk kursehet nga gjërat që Allahu xh.sh., i urren, e pastaj e lut Atë për gjërat që i do për vete! Mëkati i parë i ngjan kafshatës së parë, e cila nuk ta largon urinë por ta bën më të shijshëm ushqimin. Nuk ka fshikullim edukativ më të mirë se fshikullimi i vendosmërisë. [Në edukimin e nefsit vendosmëria për ndryshim pozitiv, për të përballuar mundimin në rrugën e angazhimit fetar, ka rëndësi jetike. Nëse mungon vendosmëria, asgjë nuk mund të jep efekt pozitiv.]    Mund ta kesh parë ndonjë gjë të dobishme por urtësia (e Allahut) nuk e ka cilësuar të tillë (andaj pajto me atë që ke!). Të marrësh shkaqet e të harrosh Shkaktarin (Allahun) është gabim. Këtë perceptim të gabuar e ndriçojnë vetëm fanarët e dijes. Injorimi i faktorit shpirtëror në realizimin e qëllimeve është gabim. Nëse çdo gjë varet nga Allahu, atëherë mos kërkimi i ndihmës dhe suksesit edhe prej Tij, është gabim. Ai që ecën në errësirë të injorancës apo në sokak të epshit pashmangshëm do ta humbasë rrugën. Izolimi është streha e frikacakut, veçmas në kohën kur e mira vdes ndërsa e keqja rron. Begatitë nuk përvetësohen duke i bërë mëkat Allahut!  Mos ndiq shembullin e bujkut që përton ta zgjat dorën në lumin afër arës së tij për ta ujitur bimën e pastaj çohet dhe lutet për shi! Nuk ka obligim fetar më të rëndë se durimi ndaj caktimit të Allahut xh.sh., dhe as më me vlerë se pajtimi me të. Standardi yt modest i jetesës nuk i përshtatet të gjithëve. Kështu që mos tento t’i shtysh njerëzit të jetojnë sipas mënyrës sate sepse jo të gjithë kanë mundësi për të. Shfletimi i fletëve të librit ka më shumë vlerë se namazi, agjërimi, haxhi dhe xhihadi fakultativ. Mbase lutja më e mirë për përmbushjen e nevojës është pranimi i mos angazhimit serioz në raport me Allahun!                 
VIDEOS / YOUTUBE
Tre gjera per jete te lumtur Tri mekatet qe rrezikojne besimin Qe te na duan Allahu dhe i Derguari i Tij Tri aminet
AUDIO / FOTO

Biografia Artikuj Media Libraria Dosje Problematika
bashkëkohore
Opinione dhe
reagime
Studime dhe
hulumtime
Kontakt
  Akide Video Libra Ramazani   Opinione Fetare  
  Islam Audio Recensione librash Haxhi   Reagime Shkencore  
  Tefsir Foto            
  Hadith              
  Dave              
  Histori islame              
  Orientalizem              
  Kulture dhe civilizim              
  Avancim personal              
  Hutbe              
  Tregime              

Të gjitha të drejtat e rezervuara - 2013