Biografia Artikuj Media Libraria Dosje Problematika bashkëkohore Opinione dhe reagime Studime dhe hulumtime Kontakt
  KËSHILLA FETARE PËR RRITJEN E SIGURISË NË TRAFIK

KËSHILLA FETARE PËR RRITJEN E SIGURISË NË TRAFIK

 

Të dashur vëllezër besimtarë!

Një nga problemet me të cilat po ballafaqohemi si shoqëri është edhe mungesa e sigurisë në trafik. Vetëm këtë vit (janar-qershor) janë shënuar mbi shtatëmijë aksidente të cilat kanë marrë jetën e mbi 50 (pesëdhjetë) personave ndërsa kanë lënë me lëndime mbi 5600 (pesëmijë e gjashtëqind) të tjerë[1]. Rasti i shuarjes së një familje të tërë, familjes Sadikaj nga Suhareka[2], për të cilët e lusim Allahun t’i ketë mëshiruar, na ka prekur të gjithëve dhe na ka detyruar që ta trajtojmë këtë problematikë më seriozisht. Aksidentet në trafik janë bërë dukuri vrasëse. Sipas autoriteteve, shkaktarë kryesorë të tyre janë pakujdesia, shkelja e rregullave të komunikacionit, tejkalimi i shpejtësisë me theks të veçantë, vozitja nën ndikimin e alkoolit, etj. Me një fjalë, faktori njeri është shkaktari kryesor, andaj, duke u nisur nga obligimi ynë fetar e qytetar për të kontribuar për të mirë në shoqëri, veçmas kur dihet se viti 2018 nga organet qeveritare është shpallur si vit i sigurisë në trafikun rrugor, hutben e kësaj xhumaje do t’ia kushtojmë sigurisë në trafik si kontribut konkret në fushatën e vetëdijesimit dhe sensibilizimit për rritjen e sigurisë në trafik.   

 

Besimtarë të nderuar!

Dijetarët dhe shkollarët myslimanë, duke parë shtimin e aksidenteve nga dita në ditë, janë marrë me këtë problematikë dhe, duke iu referuar teksteve dhe rregullave fetare[3], kanë nxjerrë një kod rregullash e udhëzimesh[4], pjesë të të cilit do t’i prezantojmë sot para jush në këtë hutbe:

1)      Respektimi i shenjave të trafikut është detyrim që, përderisa nuk bie ndesh me fenë, duhet respektuar patjetër. Respektimi i këtyre rregullave nënkupton ruajtjen e jetës për vete dhe për të tjerët. Për këtë shkak, feja na urdhëron që të mos i ekspozohemi rreziqeve që mund të na kushtojnë me jetë. Allahu thotë:

﴿وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ

“...mos e çoni veten tuaj në shkatërrim...” [Bekare: 195]

Ruajtja e jetës, siç dihet, është një ndër pesë objektivat kryesore të fesë. Për këtë shkak, dënohet rëndë cenimi i saj, qoftë ndaj vetvetes, qoftë ndaj të tjerëve[5].

2)      Shoferi është përgjegjës për dëmin që e shkakton nga pakujdesia dhe shkelja e rregullave. Për këtë shkak, kërkohet maturi. Pejgamberi a.s. ka thënë: “Jini të matur dhe mos u ngutni sepse nuk është mirësi të ngutni.”[6] Në koment të hadithit qëndron se nuk duhet ngutur kafshën ose mjetin e udhëtimit, pra nuk duhet vozitur me shpejtësi të madhe[7].

3)      Shoferi duhet patjetër të jetë i pajisur me leje të vozitjes.

4)      Rruga nuk është pronë individuale që dikush të ketë të drejtë ta uzurpojë, ngushtojë, devijojë.

5)      Ndalohet ndërmarrja e veprimeve që mund të shkaktojnë aksidente, si: prishja e rrugës, hapja e gropave, etj. Kjo ndalesë vlen edhe kur ndërhyrja në rrugë bëhet për qëllime të mira por që nuk vendosen shenjat paralajmëruese. Për këtë shkak, përkujdesja për rrugën është prej pjesëve të besimit dhe prej lëmoshës, derisa dëmtimi i saj është mëkat. Pejgamberi a.s. ka thënë:

  • “Besimi është shtatëdhjetë e ca degë: më e larta është dëshmia la ilahe il-laAllah ndërsa më e ulëta është heqja e pengesave nga rruga.”[8]
  • “Largimi i pengesave nga rruga është lëmoshë.”[9]
  • “Kush e dëmton myslimanin, Allahu do ta dëmtojë atë.”[10]
  • “Duhet mallkuar atë që dëmton besimtarët në rrugën e tyre!”[11]

6)      Lejohet gjobitja e atyre që shkelin rregullat në trafik, veçmas kur ato janë shkak i shpërfilljes së ndalesave fetare. Jo rrallë ndodhë që aksidentet të shkaktohen pse disa vozitës janë nën ndikimin e alkoolit, kësaj pije të urryer e cila të humb mendjen dhe jetën.

 

Të respektuar xhematlinj!

Nuk janë vetëm rregullat ato që duhen të kihen parasysh por edhe etika. Nga udhëzimet e përgjithshme fetare për etikën në rrugë, dijetarët myslimanë kanë kërkuar që ajo të aplikohet edhe në trafik. Duke iu referuar porosive kur’anore dhe profetike[12] për mirësjelljen dhe buzëqeshjen kur të takohemi me njëri tjetrin, për mos provokimin nga injorantët, për largimin e pengesave nga rruga, kanë kërkuar që në trafik:

  • ta respektojmë njëri tjetrin,
  • të jemi të matur dhe gjakftohtë,
  • të lirojmë rrugën në rast nevoje, 
  • të këshillojmë njëri tjetrin për kujdes në rrugë,
  • të këshillojmë njëri tjetrin për respektim të ngasësve tjerë,
  • të heqim nga rruga gjërat që mund të jenë shkak i aksidenteve,
  • të kemi kujdes veprimet që mund të neveritin të tjerët, etj.

 

Të dashur vëllezër!

Duke përfillur këto rregulla fetare dhe këtë etikë, ne, jo vetëm që do të ruajmë veten dhe të tjerët, do të ruajmë pasuritë tona dhe do të ndërtojmë një shoqëri që respektin e ndërsjellë e ka imazhin më të theksuar, por edhe do të fitojmë kënaqësinë dhe shpërblimet e Zotit. Nëse për mungesë respekti ndaj njëri tjetrit e për kërcënime fizike dhe për pengesa e dëmtime në rrugë janë par  janë paraparë dënime, për respekt e ruajtje të njëri tjetrit dhe për mirësjellje në rrugë janë paraparë shpërblime. Pejgamberi a.s. ka thënë: “Një njeri kaloi pranë një dege të një peme që kishte rënë në rrugë, të cilën e largoi duke thënë: Pasha Allahun, do ta largoj që të mos i dëmtojë myslimanët. Allahu (e shpërbleu për këtë vepër dhe) e futi në Xhennet.[13][14]

 

(http://indeksonline.net/imamet-kosovare-japin-keshilla-si-te-shmangen-aksidentet-ne-komunikacion-foto/)


[2] Më datën 8.7.2018 pesë anëtarët e familjes Sadikaj që po vinin nga Zvicra për pushime humbën jetën në Duhël.

[3] Sa për ilustrim, shih ajetin 59 nga kaptina Nisa: “O besimtarë! Bindjuni Allahut, bindjuni të Dërguarit dhe atyre që drejtojnë punët tuaja.”; hadithin e shënuar nga Ibn Maxheh: “Nuk ka dëm dhe as kthim të dëmit me dëm!”;  rregullin: 'Veprimet e pushtetarëve tanë janë të lidhura/kushtëzuara me interesin e popullatës.' Sigurisht, në vënien e rregullave të trafikut ka interes për ne dhe jetët tona.

[4] Shih: vendimin e Akademisë së Fikhut Islam (organ i OKI), nr. 71, fq. 162-163 të marrë në sesionin e tetë, 1414 h;

[5] Shih ajetin 68 nga kaptina Furkan: “...nuk vrasin njeri, gjë që Allahu e ka ndaluar, përveçse me të drejtë...”, dhe ajetet 29-30 nga kaptina Nisa; “...dhe mos e vritni veten (dhe njëri-tjetrin)! Vërtet, Allahu është i Mëshirshëm me ju. 30. Këdo prej jush që e bën këtë përdhunisht dhe padrejtësisht, Ne, pa dyshim, do ta hedhim në zjarr. Kjo është shumë e lehtë për Allahun.”.

[6] Hadithin e shënon Buhariu.

[7] Mubarekfuri, UbejduRrahmani, Mir'atu-l-mefatih sherhu Mishkati-l-Mesabih, (Indi: Universiteti selefit, 1984), 9/154.

[8] Hadithin e shënon Muslimi.

[9] Hadithin e shënojnë Buhariu dhe Muslimi.

[10] Hadithin e shënojnë Ebu Davudi dhe Tirmidhiu.

[11] Hadithin e shënon Taberaniu në El-Kebir, nr. 3050.

[12] Sa për ilustrim shih: ajetin 63 nga kaptina Furkan: “Robërit e të Gjithëmëshirshmit janë ata që ecin thjesht nëpër Tokë dhe, kur të paditurit i sulmojnë me fjalë, ata përgjigjen: “Paqe qoftë!”.”; hadithin e shënuar nga Buhariu dhe Muslimi: “Mos qëndroni në rrugë!...Nëse e keni patjetër, atëherë respektojeni kodin e rrugës: ulja e shikimit, shmangia nga dëmtimi i të tjerëve, përshëndetja, dhe urdhërimi për të mirë dhe ndalimi nga e keqja.”

[13] Hadithin e shënon Muslimi.

[14] Referenca kryesore: Dr. Musfir bin Ali Kahtani “Fikhu-l-murur ve âdabuhu fi-l-Islam”, http://www.saaid.net/Doat/msfer/2.htm; Muhammed Tekij Uthmani “Kavaid ve emsail fi havadith es-sejr”, http://main.islammessage.com/newspage.aspx?id=4895; Nuh Ali Selman “Mesulijjetu es-saik esh-sherijjeh an havadithi-s-sejr”, http://aliftaa.jo, fetvaja nr. 408, datë 23.12.2009.

  BASHKIMI DHE RËNDËSIA E TIJ FETARE E SHOQËRORE

Hyrje

Njerëzit, natyrshëm, janë të ndryshëm, jo vetëm nga aspekti fizik por edhe aspekti intelektual, dhe rrjedhimisht kanë qasje të ndryshme karshi problemeve me të cilat  ballafaqohen. Dikush mund ta sheh si zgjidhje atë që tjetri nuk e sheh, ose ta sheh të vërtetë atë që tjetri e sheh të gabuar, dhe këtu nuk ka diç të keqe përderisa kjo gjë të mos prodhojë efekte negative. Më drejtë, nëse qasjet tona të ndryshme nuk na robërojnë, nuk na përçajnë, atëherë ato janë vlera. Ndryshe, nëse idetë dhe bindjet na bëjnë fanatikë, na verbërojnë, atëherë ato shndërrohen në antivlera dhe për pasojë, jo vetëm fanatikët dëmtohen, por të gjithë.

Së këndejmi, nevoja për të menaxhuar dallimet është e madhe. Këtë mund ta bëjmë më së miri duke promovuar bashkimin si vlerë, andaj sot, në këtë hutbe, duke marrë shkas edhe ngjarjet[1], do të mundohemi ta shtjellojmë rëndësinë që ka bashkimi dhe unitetin në mirëqenin fetare dhe shoqërore.

 

Rëndësia fetare e bashkimit

Në Kur’an, Allahuxh.sh., na urdhëron që të bashkohemi e të mos përçahemi, sepse bashkimi është imazhi më i qartë i të qenit njeri me vlera dhe virtyte.

﴿وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا﴾

Dhe kapuni që të gjithë ju për litarin (fenë dhe Kur’anin) e Allahut, e mos u përçani! Përkujtojeni dhuntinë e Allahut ndaj jush, kur ju (para se ta pranonit fenë islame) ishit të armiqësuar, e Ai bashkoi zemrat tuaja dhe ashtu me dhuntitë e Tij u bëtë vëllezër...” [Al Imran: 103]

Kur’ani po na tregon për mision e tij bashkues dhe se si ai ka arritur që nga njerëz të hasmëruar, pra njerëz që i janë nënshtruar smirës, egos, inatit, mërisë, të nxjerrë njerëz që fenë e shohin si bosht rreth të cilit duhet bashkuar, si vlerë me të cilën duhet mburrur dhe të cilës duhet detyruar. Nga këtu, përçarja në emër të fesë, është e refuzuar në Kur’an.

﴿إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ ۚ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّـهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ﴾

Me të vërtetë, ti s’ke asgjë me ata që e përndajnë fenë e tyre dhe shndërrohen në grupe....” [En’amë: 159]

Kjo për shkak se, historikisht, sa herë popujt janë përçarë, janë shuar. Dijetari i madh mysliman dhe komentuesi më i njohur i Kur’anit, Ibn Abbasi duke komentuar ajetin e mësipërm (Al Imran: 103) ka thënë: O besimdrejtë, mbaju xhematit dhe mos u ndajë sepse popujt e kaluar u shkatërruan për shkak të përçarjes.

Janë shkatërruar sepse kanë kundërshtuar thirrjen e Allahut për të qenë bashkë. Begaviu, një komentues si njohur i Kur’anit, thotë se Allahu xh.sh., ka dërguar secilin Pejgamber me mision për t’i bashkuar njerëzit dhe për ta luftuar përçarjen. 

Muhammedi a.s., duke na treguar për rëndësinë që ka bashkimi, atë e klasifikon si një nga tre gjëra që Allahu i do prej nesh, duke e sjellë me këtë rast paralel me adhurimin për Zotin.

إِنَّ الله يَرْضَى لَكُمْ ثَلَاثًا...فَيَرْضَى لَكُمْ أَنْ تَعْبُدُوهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَأَنْ تَعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا،  ...

Allahu i di tek ju tre gjëra: e do që ta adhuroni dhe të mos i bëni shok, të bashkoheni rreth fesë së Tij, dhe të mos përçaheni...

Nga këtu, kundërshtimi dhe urrejtja konsiderohen si gjëra që rrezikojnë potencialisht fenë. Muhammedi a.s., na porosit:

وإِيَّاكُمْ و البُغْضَةَ ؛ فإنَّها هيَ الحالِقَةُ ، لا أَقُولُ لَكُمْ : تَحْلِقُ الشَّعْرَ ، و لكنْ تَحْلِقُ الدِّينَ

“Keni kujdes nga urrejtja sepse ajo është rrojëse; nuk po them ua rruan kokën, por ua rruan fenë.” [Hadithin e shënon Buhariu në Edeb el-mufred ndërsa Albani e konsideron hasen.]

 

Rëndësia shoqërore e bashkimit

Bashkimi është kala që nuk mposhtet. Është arma më e fuqishme përballë armikut. Allahu na mëson në Kur’an që të mos përçahemi, ndryshe jemi pre e lehtë për të tjerët.

﴿وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ

“...mos u përçani mes vete e të dobësoheni e ta humbni fuqinë...” [Enfalë: 46]

Figurativisht, përçarja i mundëson armikut ta merr kalanë nga brenda. Ka me dhjetëra e dhjetëra shembuj se si përçarja ka dëmtuar jo vetëm përçarësit por popujt mbarë. Edhe ne jemi dëshmitarë se si shumë procese tona shtetërore kanë ngecur shkaku i përçarjeve. Për këtë shkak, feja na mëson që, në rast të proceseve të mëdha, të heqim dorë edhe nga të drejta tona, vetëm e vetëm që të ruhet uniteti. Do tua marr një shembull nga historia islame. Muhammedi a.s., duke folur për nipin, Hasanin r.a., ka thënë: “Ky biri im është zotëri dhe me gjasë Allahu nëpërmjet tij do t’i pajtojë dy grupe të mëdha të muslimanëve.” Pas vdekjes së Muhammedit a.s., në shtetin islam ndodhën mospajtime, veçmas në kohën e Uthmanit dhe Aliut r.a. Këta dy të fundit u vranë. Hasani, djali i Aliut r.a., u zgjodh halife, por në shtet kishte mospajtime. Nga frika se mund të derdhej gjak i madh ndërmjet myslimanëve, ai hoqi dorë nga pushteti në favor të Muaviut r.a. Pra, kishte të drejtë, ishte lider legjitim, por për të parandaluar gjakderdhjen, hoqi dorë nga pushteti. Në historinë islame ky vit ka hyrë si viti i bashkimit.  

Dallimet, edhe nëse janë me vend, nuk duhet të prodhojnë efekte përçarëse. Pra, ne mund ta propagandojmë idenë ose qasjen tonë si më të mirën por kjo nuk duhet të nënkuptojë se tjerët, që nuk e kanë këtë ide, janë armiq tanë. Njëri nga shokët e Muhammedit a..s, Talha r.a., thoshte se idenë ndryshe nuk duhet ta quajmë kundërshtim por hapësirë. Më lejoni tua argumentoj me një rast të ndodhur në kohën e Muhammedit a.s., për të parë se si duhen trajtuar rastet e tilla. Buhariu transmeton nga Ibn Mes’udi, i cili thotë: Një besimtar e lexoi një ajet nga Kur’ani por jo në formën siç e pata dëgjuar unë prej Muhammedit a.s., andaj e rroka për dore dhe shkuam tek Muhammedi a.s., për ta diskutuar këtë çështje. Nga shenjat e fytyrës, pashë se si Muhammedit a.s., nuk i erdhi mirë dhe tha: 

كلاكما محسنٌ، ولا تختلفوا؛ فإن من كان قبلكم اختلفوا فهلكوا

Që të dy e keni mirë por mos u kundërshtoni sepse ata që ishin para jush u kundërshtuan dhe u shkatërruan.”

Pra, ne mund të dallojmë në mendime, por zemrat duhet t’i kemi bashkë, sepse kundërshtimi dhe urrejtja nënkuptojnë rrënim me themel të shoqërisë.

 

Mesazhi

Tani që jemi në prag të zgjedhjeve, si hoxhë, bashkimin dhe ruajtjen e unitetit dua tua përcjell si mesazh. Dua tua kujtoj fjalën e Allahut për bashkëpunim në të mira dhe jo mëkate:

﴿وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ

“...Ndihmohuni mes vete me të mira dhe në të mbara, e jo në mëkate e armiqësi...” [Maide: 2]

Po kështu dua tua kujtoj fjalët e Muhammedit a.s.:

لا تباغَضوا ولا تحاسَدوا، ولا تَدابَروا، ولا تقاطَعوا، وكونوا عباد الله إخوانًا”...

“Mos e urreni njëri tjetrin, mos keni zili ndaj njëri tjetrit, mos ia ktheni shpinën njëri tjetrit, mos i shkëputni lidhjet me njëri tjetrit. Jini vëllezër, o robër të Allahut! ”

الجماعة رحمة، والفُرقة عذاب

 Bashkimi është mëshirë, përçarja është ndëshkim!” [Albani në Sahihul xhami, 3109, e konsideron hasen.]

 



[1] Hutbeja mbahet vetëm dy ditë para mbajtjes së zgjedhjeve parlamentare në Kosovë (6 tetor 2019).

  Të parët për mëkatin - botëkuptimi, simptomat, rreziqet e mëkatit
1. Ebu Derda r.a., ka thënë: “Adhurojeni Allahun sikur ta shihni, llogariteni veten në mesin e të vdekurve, dijeni se një pakicë që të mjafton është më e mirë se një shumicë që të bën të shthurur, dhe dijeni se e mira nuk tretet dhe se mëkati nuk harrohet.”

2. Ebu el-Kasim Hakimin e pyetën:
A ka mëkat që e nxjerr besimin nga robi?
Po, u përgjigj dhe filloi të numëronte tre mëkate: 
  • mosmirënjohja ndaj Allahut për begatinë e besimit
  • mungesa e frikës se imani mund të të humbet, dhe
  • padrejtësia nga myslimanëve. 
3. Ibn Abbasi r.a., e pyetën: Kë do më shumë nga njerëzit, atë që bën vepra të mira shumë por njëherësh edhe mëkate shumë, apo atë që bën mëkate pak dhe vepra të mira pak?, për çka dha këtë përgjigje: “Asgjë nuk krahasohet me shpëtimin!” duke aluduar kështu në mëkatet e pakta. 

4. Omer bin Abdul Azizi ka thënë: Çudi me atë që e njeh Allahun dhe e kundërshton, e njeh djallin dhe e respekton, është i bindur për vdekjen dhe fare nuk interesohet! 

5. Sulejman Darani ka thënë: “Kush bëhet i pastër (përkushtohet për pastrim shpirtëror), pastrohet, kush ndyhet, ndyhet. Kush bën mirë gjatë natës, Allahu do ta mbrojë gjatë ditës. Kush bën mirë gjatë ditës, Allahu do ta mbrojë gjatë natës.”

6. Muhammed bin Muhajrizi ka thënë: “Nëse ke mundësi të mos i bësh keq atij që e do më së shumti, mos i bë!” Pse, a i bën keq dikush dikujt që e do më së shumti?!- e pyetën paksa si me habi. “Po, njeriu i bën keq vetvetes që e do më së shumti.” –u përgjigj. 

7. Njeriu që i bën më së shumti vetes padrejtësi është ai që bën mëkate sepse kush mëkaton, e ka shkatërruar veten.

8. Po supozojmë se mëkatarëve iu janë falur të gjitha mëkatet, mirë, por a nuk kanë humbur shpërblimin e vepërmirëve?! 

9. Ibn Abbasi ka thënë: Simptomat e mëkatit janë këto: 
  • nxirje e fytyrës,
  • errësim i zemrës,
  • dobësi fizike,
  • shkurtim i furnizimit, dhe
  • urrejtje në zemrat e njerëzve. 

10. Fudajl b. Ijadi ka thënë: Mëkati zmadhohet tek Allahu aq sa zvogëlohet në syrin tënd, dhe zvogëlohet tek Allahu aq sa zmadhohet në syrin tënd!

11. Imam Ahmedi rrëfen: E kam dëgjuar Bilal b. Seidin duke thënë: “Mos shiko në vogëlsinë e mëkatit por në madhështinë e Atij që i është bërë mëkat!”

12. Ibn Rexheb Hanbeliu ka thënë: Një mëkat i vetëm pas pendimit është më i keq se shtatëdhjetë sosh para tij. 

13. Jahja b. Muadh Rrazi ka thënë: Sa shumë çuditem me atë që kur lutet thotë: “O Allah, mos lejo armiqtë të më përqeshin!” ndërsa është vet ai që ua jep këtë mundësi armiqve ta përqeshin! E si ndodhë kjo? –e pyetën. Po ai i bën mëkat Allahut kështu që çdo armik e përqesh në Ditën e Kiametit! – u përgjigj.
 
  DHUNA FAMILJARE: SHKAQET, FORMAT DHE ZGJIDHJA

DHUNA FAMILJARE: SHKAQET, FORMAT DHE ZGJIDHJA

 

HYRJE

Ndër problemet e shumta me të cilat po ballafaqohemi si shoqëri është dhe dhuna në familje. Dëshmitë në terren flasin për përmasat shqetësuese të saj. Dhuna tashmë ka eskaluar duke prekur familjen në tërësi. Pra, nuk është vetëm gruaja objekt i dhunës, por edhe burri, edhe prindërit, edhe fëmijët. Është gjendje alarmante e cila duhet të vë në lëvizje tërë shoqërinë me të gjitha institucionet dhe mekanizmat. Referuar studimeve të ndryshme, si shkaqe që çojnë në këtë , përveç tjerash, janë edhe: dobësimi i elementit fetar, edukimi i keq, dhënia pas konsumimit të alkoolit dhe lëndëve narkotike, gjëra këto që na kanë shtyrë të mobilizohemi edhe ne, si institucion, dhe ja, kjo hutbe që sot po mbahet me urdhër të Kryesisë së BIRK-ut, është hap konkret në luftimin e kësaj dukurie negative. 

 

Dhuna nga prizmi fetar

Dhuna nënkupton çdo fjalë, veprim, lëvizje a aludim me efekt shqetësimi fizik a shpirtëror. Nga ky këndvështrim, dhuna paraqet shkelje të të drejtave, të dinjitetit, të krenarisë, gjë që dënohet fetarisht. Allahu i Madhëruar në Kur’anin Famëmadh na urdhëron për përmbajtje nga padrejtësia, pavarësisht se për çfarë apo kë bëhet fjalë:

﴿وَلَا تَعْتَدُوا ۚ إِنَّ اللَّـهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ﴾

“...mos tejkaloni kufirin! – Se, Allahu, nuk i do ata që e kalojnë kufirin.” [Bekare: 190]

Allahu e ka ndaluar dhunën edhe për një arsye shumë madhore. Ai, si Krijues, është i drejtë, andaj drejtësinë dhe sjelljen me përgjegjësi e kërkon prej të gjithë neve. Në hadith kudsij qëndron: “O robërit e Mi! Unë ia kam ndaluar Vetes Sime padrejtësinë dhe të tillë e kam caktuar në mesin tuaj, andaj mos i bëni njëri tjetrit padrejtësi!” Muslimi. Bile, si imazh identifikues të muslimanit, e ka bërë pikërisht përmbajtjen nga dhuna. Në hadith autentik qëndron: “Musliman është ai që të tjerët janë të sigurt nga gjuha dhe dora e tij.” Buhariu.

Pra, dhuna nuk përkon me besimtarin dhe karakterin e tij.

Familja nga prizmi i rëndësisë shpirtërore e psikike dhe trajtimi i dhunës familjare

Në mësimet islame, familjes i kushtohet rëndësi e madhe, për shkak  të ndikimit që ka në prehjen dhe qetësinë shpirtërore të individit. Asgjë nuk është sikur familja dhe asgjë nuk mund ta zërë vendin e saj. Këtu qëndron sekreti pse përkujdesja për familjen ka shpërblimin më të madh dhe pse neglizhimi i tyre ka dënimin më të madh.

Në vazhdim, në mënyrë të përmbledhur, do të mundohemi ta shpjegojmë këtë që thamë duke u fokusuar tek fushat ku manifestohet dhuna familjare:  

1) Dhuna ndaj prindërve

Në fenë islame, respekti për prindërit duhet të jetë në nivelet më të larta, për shkak se ai krahasohet me respektin për vetë Allahun. Ja çfarë na mëson Kur’ani:

﴿وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا ﴿٢٣﴾ وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا ﴾

“Zoti yt ka urdhëruar që ta adhuroni vetëm Atë dhe t’u bëni mirësi prindërve. Nëse njëri prej tyre, ose të dy, arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj atyre: “Uh!”, dhe mos i kundërshto ata (me fjalë të këqija), dhe drejtohu atyre me fjalë respekti. (23) Lëshoj para tyre krahët tuaj të përuljes prej mëshirës dhe thuaj: “O Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më kanë edukuar kur isha unë i vogël!”.” [Isra: 23-24]

Pra, respekti për prindërit dhe mirësjellja me ta duhet të jenë deri në këtë masë që, jo vetëm të mos kundërshtojmë urdhrat e tyre, por edhe t’i kryejmë me përkushtimin më të madh. Ndryshe, sjellja e keqe me prindërit është prej mëkateve më të mëdha. Për atë që ka fjalor të pistë a vulgar me prindërit, Pejgamberi a.s. ka thënë se është i mallkuar. Më saktë ka thënë: “Allahu mallkon atë që mallkon prindërit e vet.” Transmetim unanim.  

2) Dhuna ndaj gruas

Mirësjellja me gruan është urdhëresë fetare dhe jo vetëm. Është edhe matës i kulturës dhe edukatës fetare. Pejgamberi Muhammed a.s., ka thënë: “Më i përzgjedhuri nga ana juaj është ai që ka edukatën më të lartë me gruan.” Tirmdihiu. Nga këtu, feja urdhëron për mirësjellje sikur që ndalon çdo formë të dhunës, morale a fizike qoftë. Allahu i Madhëruar thotë:

﴿وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ﴾

“...Silluni mirë me gratë...” [Nisa: 19]

Pejgamberi Muhammed a.s., duke përshkruar edukatën me gruan, ndalon që ajo të rrihet, të nënçmohet, të ofendohet, veçmas në publik, të bojkotohet e kështu me radhë (Shih hadithin e Ebu Davudit).

3) Dhuna ndaj burrit

Dhuna familjare nuk manifestohet vetëm ndaj gruas pro edhe ndaj burrit. Edhe në këtë rast, është mungesë e edukatës dhe përgatitjes fetare e edukative. Një grua e ndershme mund ta fitojë kënaqësinë e Allahut duke respektuar burrin. Bile, dëshmia e burrit për mirësjelljen e gruas është rrugë e fitimit të Xhennetit. Ndryshe, nëse gruaja vazhdon me arrogancë e kryeneçësi, ajo tërheq pas vete hidhërimin e Zotit.  

4) Dhuna ndaj fëmijëve

Fëmijët janë dhurata e Zotit, janë gëzimi dhe kënaqësia, janë prehja shpirtërore, janë edhe përgjegjësia. Si besimtarë, jemi të obliguar të sillemi me përgjegjësi karshi fëmijëve tanë. “Të gjithë ju jeni kujdestarë dhe të gjithë do të jeni përgjegjës për atë që iu është lënë në kujdestari...” – na ka mësuar Muhammedi a.s. Së këndejmi, jo vetëm shprehja e dhunës por edhe mungesa e shprehjes së emocioneve karshi fëmijëve është e dënuar. Dikush kishte parë Muhammedi a.s., duke e përqafuar nipin ndërsa i kishte thënë se kurrë nuk e kishte bërë me fëmijët, megjithëse ishte baba i dhjetë fëmijëve. Muhammedi a.s., i kishte thënë: “Ai nuk mëshiron, nuk mëshirohet!” Pra, ai që nuk është i mëshirshëm me fëmijët, nuk i përqafon, nuk i ledhaton, nuk meriton mëshirën hyjnore.

 

Përfundim

Nga kjo që shpjeguam, mund të konstatojmë se feja mund të luajë rol të rëndësishëm në evitimin e kësaj dhe dukurive tjera negative në shoqëri. Na mbetet neve, edhe si individë, që këto mësime t’i përcjellim, veçmas në ato ambiente ku mendojmë se ka dhunë, në mënyrë që të kontribuojmë konkretisht. Mos të harrojmë, “Ai që udhëzon për në të mirën, ka shpërblimin sikur ta ketë bërë atë!”

 

  REFLEKTIME TË PËRSOSURISË ISLAME NË FESTËN E KURBAN BAJRAMIT
HYRJE

“Secili popull ka festën e vet dhe kjo është festa jonë![1]”, është kjo një thënie e Pejgamberit Muhammed a.s., me të cilën zgjodhëm për ta hapur ligjëratën e kësaj dite të madhe, jo vetëm për të dëshmuar praninë e anës festive në Islam por edhe elementet e saja origjinale, në të cilat edhe fshihet madhështia e saj. Festa në Islam ka bazament, motiv, mësime dhe natyrë të veçantë celebrimi. Më qartë, festat janë të përcaktuara fetarisht[2], lidhen me adhurime të caktuara[3], kanë mësime tejet edukative dhe nuk kalojnë asnjëherë në shthurje. E këtillë është edhe festa e Kurban Bajramit që tani veç kemi filluar kremtimin e saj. Bile, ajo ka disa veçori shtesë të cilat e bëjnë edhe më madhështore:

  • në aspektin kohor, Kurban Bajrami bie në njërin prej muajve të shenjtë, në muajin dhul hixhe, e më saktë në dhjetë ditët e para të tij, që konsiderohen ditët më të mira. Paraprihet nga Dita e Arafatit, agjërimi i së cilës shlyen mëkatet e dy viteve;
  • në aspektin gjeografik, Kurban Bajrami lidhet me kryerjen e haxhillëkut në Mekkë, në vendin më të shenjtë në rruzullin tokësor;
  • në aspektin ritual, Kurban Bajrami lidhet me kryerjen e haxhillëkut, shtyllës së pestë të Islamit[4].

Por ka edhe diç tjetër të veçantë sa i përket kësaj feste. Për dallim nga festa e Fitër Bajramit, e cila lidhet me fillimin e shpalljes së Kur’anit, kjo festë lidhet me përmbylljen e saj. Në Arafat, Allahu xh.sh., i shpalli Muhammedit a.s., citatin që juridikisht[5]përmbyll Kur’anin:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا

“…Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj…” [Maide, 3]

Nëse nuk do të kishte asgjë tjetër përveç shpalljes së këtij ajeti, do të mjaftonte si motiv për të festuar sot. Domethënia dhe kuptimi i tij janë mahnitëse dhe për tu festuar. Të këtillë i kanë parë edhe të tjerët. Një hebre, siç qëndron në koleksionet e Buhariut[6] dhe Muslimit[7], paskësh ardhur tek Omeri r.a., dhe i paskësh thënë: O Prijësi i besimtarëve, ju myslimanët keni një citat në librin tuaj, që po të na shpallej neve hebrenjve, do ta caktonim ditën e shpalljes së tij festë. Për cilin ajet e ke fjalën? – e pyeti Omeri r.a. Për ajetin: “…Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha që Islami të jetë feja juaj…” [Maide, 3]

Rëndësia e këtij ajeti qëndron në lajmërimin që bën se përmbyllja e Kur’anit është bërë duke vulosur saktësinë dhe përmbajtjen e tij. Së këndejmi, siç nënvizon komentuesi i njohur i Kur’anit, Ibn Kethiri[8], ky ajet paraqet mirësinë më të madhe të Allahut xh.sh., ndaj nesh, sepse na e ka përsosur fenë duke mos pasur nevojë as për fe tjetër, as për profet tjetër.

Këtë përsosje të fesë dhe këtë përkryerje të saj do të mundohem t’i prezantoj nëpërmjet imazheve më të theksuara të festës së Kurban Bajramit, respektivisht, do të flas për besimin e pastër apo monoteizmin, si bazë, për unitetin si imazh, dhe për solidaritetin si efekt. Allahun e lus për sukses!

 

  1. MONOTEIZMI VËSHTRUAR SIPAS RITUALEVE TË HAXHILLËKUT

Rituali i haxhillëkut është i vjetër. Qabeja, si shtëpia e parë e ndërtuar në tokë, siç na mëson Kur’ani, është vizituar nga të gjithë pejgamberët. Me kalimin e kohës, janë paraqitur forma të refuzuara të adhurimit. Qabeja, si shtëpi e Zotit, u mbush me idhuj, ndërsa ritualet e haxhillëkut formalisht ngelën ato që ishin ndërsa substancialisht ndryshuan në rite pagane.. Me dërgimin e Muhammedit a..s, pejgamber, gjërat filluan të ndryshojnë. Pas kthimit triumfues në Mekkë, ku e vërteta ngadhënjeu mbi të kotën, Qabeja u pastrua nga të gjithë idhujt ndërsa haxhillëku filloi të performohej si një rit që reflekton monoteizëm dhe besim të pastër. Lutja më e dalluar e haxhillëkut e dokumenton më së miri këtë:

Lebbejke Allahumme lebejke, lebbejke la sherike leke lebbejk, inne’l hamde ve’n-ni’mete leke ve’l mulk, la sherike leke lebbejk!  

Që në shqip d.t.th.:

Të përgjigjem Allahu im, të përgjigjem! Të përgjigjem Ty që nuk ke shok, të përgjigjem! Falënderimi është vetëm për Ty ndërsa mirësia është vetëm prej Teje. Ty të takon sundimi! Ti nuk ke ortak, të përgjigjemi!

Kjo lutje ose telbije siç e quajmë në gjuhën fetare është monoteizëm i pastër sepse në vete përmban përgjigje ndaj urdhrit të Allahut, mohim absolut të idhujtarisë, shprehje të lëvdata dhe mirënjohjes për mirësitë, gjëra këto që dallojnë besimtarin mysliman nga idhujtarët, të cilët i përshkruanin Zotit shok edhe në këtë lutje. Me këtë ritual, besimi kthehet në rrjedhën e vet, në atë që Zoti e kërkon:

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ 

“E megjithatë, ata qenë urdhëruar vetëm që të adhuronin Allahun me përkushtim të sinqertë, duke qenë në fenë e pastër (të Ibrahimit), si dhe të falnin namazin e të jepnin zeqatin. Kjo është feja e drejtë.” [Bejjine, 5]

Secili nga ritualet e haxhillëkut ka simbolikën e vet monoteiste dhe mësimet përkatëse. Edhe lëvizja më e vogël në haxh bëhet sipas mësimeve të përshkruara nga pejgamberi Muhammed a.s. Dhënia ngjyrë tjetër disa ritualeve, siç janë tavafi dhe puthja e gurit të zi me theks të veçantë, është gabim. Këtë më së miri e kuptojmë nga veprimi i Omerit r.a., shokut të pejgamberit Muhammed a.s., i cili me rastin e kryerjes së haxhillëkut e puthi gurin e zi dhe tha: ‘Unë e di se ti je thjesht një guri, nuk bën dëm dhe as dobi, por kështu e kam parë duke vepruar pejgamberin Muhammed a.s., ndryshe nuk do të puthja.[9]

Nga këtu, haxhillëku demonstron praktikisht atë që është e përmbledhur në Kur’an si moto dhe parullë e besimtarit:

قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي للهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ

“Thuaj: “Në të vërtetë, namazi im, kurbani im, jeta ime dhe vdekja ime, i përkasin vetëm Allahut, Zotit të botëve. 163. Ai nuk ka asnjë ortak. Kështu jam urdhëruar dhe unë jam i pari që i nënshtrohem Atij”.” [En’amë, 162-163]

 

  1. UNITETI DHE BASHKIMI

Rrafsh tjetër ku reflekton përsosmëria islame është uniteti. Nëse feja i bën bashkë besimtarët, atëherë interesat nuk duhet t’i ndajnë, për më tepër që bashkimi i tyre i detyrohet fesë dhe asgjëje tjetër.

لَوْ أَنفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مَّا أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَـٰكِنَّ اللَّـهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

“…Sikur të shpenzoje tërë pasurinë që gjendet në Tokë, nuk do të mund t’i bashkoje zemrat e tyre, por Allahu i bashkoi ato. Ai është vërtet i Plotfuqishëm dhe i Urtë.” [Enfalë, 63]

Uniteti në adhurim duhet të reflektojë edhe në përditshmërinë dhe raportet tona. Allahu, siç qëndron në një thënie të Muhammedit a.s., ndahet i kënaqur me ne kur ne e adhurojmë Atë dhe jemi bashkë me njëri tjetrin[10]. Pra, adhurimi dhe bashkimi kanë ardhur paralel. Nisur nga këtu, nuk ka asnjë shpjegim për ndarjen dhe përçarjen kur kemi fenë që na bashkon. Allahu na urdhëron që fenë ta marrim litar që na bashkon, na mban afër me njërin tjetrin, dhe na tërheq vërejtjen që të mos trasojmë rrugën e atyre që u ndanë e përçanë edhe pse kishin fenë e udhëzimin.

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّـهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّـهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّـهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

“Të gjithë mbahuni fort për litarin e Allahut (Kuranin) dhe mos u përçani! Kujtoni dhuntinë e Allahut për ju, sepse, kur ishit në armiqësi, Ai i pajtoi zemrat tuaja e, në saje të dhuntisë së Tij, u bëtë vëllezër. Dhe ju ishit buzë greminës së zjarrit, ndërsa Ai ju shpëtoi prej saj. Kështu, Allahu jua shpjegon shpalljet e Veta, që ju të drejtoheni në udhën e drejtë.” [Ali Imran: 103]

Bashkimi është parim islam, është bazë islame, është porosi e Allahut dhe të Dërguarit të Tij, Muhammedit a.s., sikur që është porosi e tyre edhe ikja nga përçarja[11]. Allahu na udhëzon në Kur’an që të mos ndjekim shembullin e atyre që u përçanë.

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَـٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

“Mos u bëni si ata që, pasi u erdhën provat e qarta, u përçanë dhe u grindën. Për këta do të ketë dënim të madh.” [Ali Imran: 105]

Ndarja dhe përçarja duhen luftuar edhe për faktin se janë fusha ku djalli ushtron më së tepërmi ndikimin. Mundësia e tij, siç na mëson Muhammedi a.s., tani pas plotësimit të fesë dhe përsosjes së saj, për t’i shtyrë njerëzit në idhujtari është e minimizuar, kështu që fokusi i tij është tek përçarja[12]. Ajo që kërkohet prej nesh është që të promovojmë lidhje që nuk pranon shkëputje, lidhje sikur pjesët e një ndërtese që mbajnë njëra tjetrën[13], lidhje sikur gjymtyrët e trupit që bashkëveprojnë me njëra tjetrën në gëzime e fatkeqësi[14].

Ky unitet është i veçantë sepse bashkues është feja që d.t.th., se është lidhje përtej lidhjeve të gjakut, racës, gjeografisë…Është lidhje në bazë të fesë dhe devotshmërisë.

Së këndejmi, vetëm bashkimi është imazhi i vërtetë i besimtarëve dhe vetëm ai ka mandatin për t’i përfaqësuar myslimanët. Ndarjet që bëhen në emër të fesë nuk janë fetare, trajtimet e vrazhda, arroganca, krimet nuk janë islame. Sa bukur është shprehur Muhammedi a.s., në ligjëratën në Arafat:

“O njerëz! Dëgjojeni fjalën time, sepse unë nuk e di a do t’ju takoj më, pas këtij viti, në këtë vend. Gjaku juaj është i shenjtë, pasuritë tuaja janë të shenjta dhe nderi juaj është i shenjtë, siç janë të shenjta në këtë ditë, në këtë muaj, në këtë vend…

O besimdrejtë!…Gjakmarrja është e ndaluar, të gjitha akuzat e këtilla të cilat rrjedhin nga koha e para Islamit, anulohen…”

 

  1. SOLIDARITETI

Fushë tjetër ku reflekton përsosmëria islame është edhe solidariteti. Është dëshmia praktike e besimit dhe imazhi lëvizës apo i gjallë i unitetit. Therja e Kurbanit, si ritual, e provon dhe fakton këtë. Allahu na ka treguar në Kur’an se Kurbani, siç çdo punë tjetër, duhet të kryhet për Të:

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ

“Andaj, falu (vetëm) për Zotin tënd dhe ther kurban.” [Keuther: 2]

Por nuk është Allahu Ai që përfiton prej tij. Mishi dhe gjaku i kurbanit nuk janë ato që kërkon Allahu.

لَن يَنَالَ اللَّـهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَـٰكِن يَنَالُهُ التَّقْوَىٰ مِنكُمْ ۚ

“Tek Allahu nuk arrin as mishi e as gjaku i tyre, por te Ai arrin bindja juaj…” [Haxh: 37]

Kësisoj, kurbani duhet të shërbejë si mjet që atmosferës së kësaj feste t’i ndihet jehona në çdo shtëpi, që të mos ngelë askush për shkak të kushteve materiale të mos e gëzojë këtë ditë.

Kurbani nuk është thjesht një copë mishi për t’ia hijeshuar sofrën një të varfri por edhe një tregues për platformën tonë solidarizuese dhe për etikën e solidaritetit me të tjerët. Jo rastësisht, Muhammedi a.s., ka shfrytëzuar tubimin e haxhit për t’i shpallur të paligjshme format tjera të raporteve materiale ndërmjet njerëzve. Më saktë, fajdenë dhe kamatën i ka klasifikuar si vepra të ndaluara, të cilat nuk guxojnë të jenë pjesë e shoqërisë myslimane.

“O besimdrejtë!…Fajdeja dhe kamata janë të ndaluara. Huadhënësi nga huamarrësi duhet të marrë vetëm atë që vërtetë ia ka huazuar…Faljani kamatën borxhlinjve.”

Ndërsa sa i përket etikës, solidariteti, që bëhet duke kërkuar kënaqësinë e Allahut, parasheh që shtrirja e dorës së ndihmës mos të jetë turpërim për të varfrin. Me fjalë të tjera, duhet ta ruajmë privatësinë e tyre. Ata mund të mos kenë para, por nder e vlera kanë.

إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّـهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا

“Ne ju ushqejmë vetëm për hir të Zotit. Për këtë, nuk duam shpërblim e as falënderim.” [Insan: 9]

Myslimanët e parë duke u nisur nga kjo kanë konsideruar se është gabim t’i japësh dikujt ndërsa më parë ia ke skuqur fytyrën.

 

PËRFUNDIM

Në përmbyllje të kësaj ligjërate do të doja të citoj mendimtarin e madh mysliman, Mustafa Sadik Rafiun, i cili thotë se festat janë momente të rëndësishme për ta bërë shoqërinë të ndjejë se ka fuqinë e mjaftueshme për t’i ndryshuar ditët. Le të shërbejë kjo festë si fillimndryshim i madh për ne, si një pikënisje për reformim shpirtëror dhe kulturor, duke u bërë më të përkushtuar për Krijuesin dhe më të lidhur me njëri tjetrin. Kështu, duke pasur Krijuesin synim dhe duke parë në tjetrin përgjegjësi, ne mund të kthehemi në shoqëri shembullore, në shoqëri ku vlerat janë imazhi më i theksuar i saj. Ndryshe, nëse festat zhvishen nga këto synime e këto mësime, ato tkurren në manifestime të pakuptimta që nuk tregojnë më shumë se thjesht një datë në kalendar, pa asnjë dobi a ndikim në jetën tonë individuale dhe shoqërore.

Qoftë gëzim e udhëzim për ne kjo festë!

[1] Hadithin e transmetojnë Buhariu (nr. 952) dhe Muslimi (892).

[2] Në hadith qëndron se kur Pejgamberi Muhammed a.s., shkoi në Medinë, i pa njerëzit duke festuar. I pyeti për motivin. Kur kuptoi arsyen, iu tha se ‘Allahu ua ka ndërruar ato ditë festive me dy ditë tjera, më të mira: ditën e kurbanit dhe ditën e fitrit.’ Shih: Sahihu Sunen en-Nesai (1555).

[3] Fitër Bajrami lidhet me agjërimin e Ramazanit, Kurban Bajrami me haxhin.

[4] Shih: Ahmed b. AbduRrahman el-Kadi, El-akidetu ve el-hajat, (Kasim: botim privat, 2009), f. 159-160.

[5] Pas ajetit 3 të kaptinës Maide nuk janë shpallur ajete që kanë trajtuar hallallin apo haramin. Shih: Ismail b. Umer b. Kethir, Tefsiru el-Kur’ani el-Adhim, ver. Sami b. Muhammed Selame, (Rijad: Dar Tajjibe li-n-nesh ve et-teuzië, ed. 2, 1999), 3/26.

[6] Nr. 45.

[7] Nr. 3017.

[8] Ibn Kethir, Tefsiru el-Kur’ani el-Adhim, vep. cit., 3/26.

[9] Hadithin e transmetojnë Buhariu, Muslimi, Ebu Davudi, Tirmidhiu, Nesaiu dhe Ibn Maxheh.

[10] Fjala është për hadithin: “Allahu i do tek ju tre gjëra dhe i urren tre të tjera…” të cilin e transmeton Muslimi (1715).

[11] Për më shumë rreth këtij parimi shih: Ibn Tejmije, Mexhmu el-fetava, 22/211.

[12] Aludim në hadithin: “Djalli ha humbur shpreson se do ta adhuroni kështu që tani mundohet t’iu përçajë ndërmjet vete.” të cilin e transmeton Muslimi (2813).

[13] Aludim në hadithin: “Besimtari për besimtarin është sikur pjesët e një godine që mbajnë njëra tjetrën.” të cilin e transmetojnë Buhariu (481) dhe Muslimi (2585).

[14] Aludim në hadithin: “Shembulli i besimtarëve në dashurinë dhe mëshirimin e ndërsjellë është sikur shembulli i trupit…” të cilin e transmetojnë Buhariu (6011) dhe Muslimi (2586).

VIDEOS / YOUTUBE
Bashkimi dhe rendesia e tij fetare dhe shoqerore Shpresa ne kohen e ndryshimeve shoqerore Ligjerata e Kurban Bajramit "Reflektime te persosurise islame ne Kurban Bajram" Recensim i librit "14 dite ne Kosove" te autorit Abdul Aziz Kasim
AUDIO / FOTO

Biografia Artikuj Media Libraria Dosje Problematika
bashkëkohore
Opinione dhe
reagime
Studime dhe
hulumtime
Kontakt
  Akide Video Libra Ramazani   Opinione Fetare  
  Islam Audio Recensione librash Haxhi   Reagime Shkencore  
  Tefsir Foto            
  Hadith              
  Dave              
  Histori islame              
  Orientalizem              
  Kulture dhe civilizim              
  Avancim personal              
  Hutbe              
  Tregime              

Të gjitha të drejtat e rezervuara - 2013