Biografia Artikuj Media Libraria Dosje Problematika bashkëkohore Opinione dhe reagime Studime dhe hulumtime Kontakt
  KËSHILLA FETARE PËR RRITJEN E SIGURISË NË TRAFIK

KËSHILLA FETARE PËR RRITJEN E SIGURISË NË TRAFIK

 

Të dashur vëllezër besimtarë!

Një nga problemet me të cilat po ballafaqohemi si shoqëri është edhe mungesa e sigurisë në trafik. Vetëm këtë vit (janar-qershor) janë shënuar mbi shtatëmijë aksidente të cilat kanë marrë jetën e mbi 50 (pesëdhjetë) personave ndërsa kanë lënë me lëndime mbi 5600 (pesëmijë e gjashtëqind) të tjerë[1]. Rasti i shuarjes së një familje të tërë, familjes Sadikaj nga Suhareka[2], për të cilët e lusim Allahun t’i ketë mëshiruar, na ka prekur të gjithëve dhe na ka detyruar që ta trajtojmë këtë problematikë më seriozisht. Aksidentet në trafik janë bërë dukuri vrasëse. Sipas autoriteteve, shkaktarë kryesorë të tyre janë pakujdesia, shkelja e rregullave të komunikacionit, tejkalimi i shpejtësisë me theks të veçantë, vozitja nën ndikimin e alkoolit, etj. Me një fjalë, faktori njeri është shkaktari kryesor, andaj, duke u nisur nga obligimi ynë fetar e qytetar për të kontribuar për të mirë në shoqëri, veçmas kur dihet se viti 2018 nga organet qeveritare është shpallur si vit i sigurisë në trafikun rrugor, hutben e kësaj xhumaje do t’ia kushtojmë sigurisë në trafik si kontribut konkret në fushatën e vetëdijesimit dhe sensibilizimit për rritjen e sigurisë në trafik.   

 

Besimtarë të nderuar!

Dijetarët dhe shkollarët myslimanë, duke parë shtimin e aksidenteve nga dita në ditë, janë marrë me këtë problematikë dhe, duke iu referuar teksteve dhe rregullave fetare[3], kanë nxjerrë një kod rregullash e udhëzimesh[4], pjesë të të cilit do t’i prezantojmë sot para jush në këtë hutbe:

1)      Respektimi i shenjave të trafikut është detyrim që, përderisa nuk bie ndesh me fenë, duhet respektuar patjetër. Respektimi i këtyre rregullave nënkupton ruajtjen e jetës për vete dhe për të tjerët. Për këtë shkak, feja na urdhëron që të mos i ekspozohemi rreziqeve që mund të na kushtojnë me jetë. Allahu thotë:

﴿وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ

“...mos e çoni veten tuaj në shkatërrim...” [Bekare: 195]

Ruajtja e jetës, siç dihet, është një ndër pesë objektivat kryesore të fesë. Për këtë shkak, dënohet rëndë cenimi i saj, qoftë ndaj vetvetes, qoftë ndaj të tjerëve[5].

2)      Shoferi është përgjegjës për dëmin që e shkakton nga pakujdesia dhe shkelja e rregullave. Për këtë shkak, kërkohet maturi. Pejgamberi a.s. ka thënë: “Jini të matur dhe mos u ngutni sepse nuk është mirësi të ngutni.”[6] Në koment të hadithit qëndron se nuk duhet ngutur kafshën ose mjetin e udhëtimit, pra nuk duhet vozitur me shpejtësi të madhe[7].

3)      Shoferi duhet patjetër të jetë i pajisur me leje të vozitjes.

4)      Rruga nuk është pronë individuale që dikush të ketë të drejtë ta uzurpojë, ngushtojë, devijojë.

5)      Ndalohet ndërmarrja e veprimeve që mund të shkaktojnë aksidente, si: prishja e rrugës, hapja e gropave, etj. Kjo ndalesë vlen edhe kur ndërhyrja në rrugë bëhet për qëllime të mira por që nuk vendosen shenjat paralajmëruese. Për këtë shkak, përkujdesja për rrugën është prej pjesëve të besimit dhe prej lëmoshës, derisa dëmtimi i saj është mëkat. Pejgamberi a.s. ka thënë:

  • “Besimi është shtatëdhjetë e ca degë: më e larta është dëshmia la ilahe il-laAllah ndërsa më e ulëta është heqja e pengesave nga rruga.”[8]
  • “Largimi i pengesave nga rruga është lëmoshë.”[9]
  • “Kush e dëmton myslimanin, Allahu do ta dëmtojë atë.”[10]
  • “Duhet mallkuar atë që dëmton besimtarët në rrugën e tyre!”[11]

6)      Lejohet gjobitja e atyre që shkelin rregullat në trafik, veçmas kur ato janë shkak i shpërfilljes së ndalesave fetare. Jo rrallë ndodhë që aksidentet të shkaktohen pse disa vozitës janë nën ndikimin e alkoolit, kësaj pije të urryer e cila të humb mendjen dhe jetën.

 

Të respektuar xhematlinj!

Nuk janë vetëm rregullat ato që duhen të kihen parasysh por edhe etika. Nga udhëzimet e përgjithshme fetare për etikën në rrugë, dijetarët myslimanë kanë kërkuar që ajo të aplikohet edhe në trafik. Duke iu referuar porosive kur’anore dhe profetike[12] për mirësjelljen dhe buzëqeshjen kur të takohemi me njëri tjetrin, për mos provokimin nga injorantët, për largimin e pengesave nga rruga, kanë kërkuar që në trafik:

  • ta respektojmë njëri tjetrin,
  • të jemi të matur dhe gjakftohtë,
  • të lirojmë rrugën në rast nevoje, 
  • të këshillojmë njëri tjetrin për kujdes në rrugë,
  • të këshillojmë njëri tjetrin për respektim të ngasësve tjerë,
  • të heqim nga rruga gjërat që mund të jenë shkak i aksidenteve,
  • të kemi kujdes veprimet që mund të neveritin të tjerët, etj.

 

Të dashur vëllezër!

Duke përfillur këto rregulla fetare dhe këtë etikë, ne, jo vetëm që do të ruajmë veten dhe të tjerët, do të ruajmë pasuritë tona dhe do të ndërtojmë një shoqëri që respektin e ndërsjellë e ka imazhin më të theksuar, por edhe do të fitojmë kënaqësinë dhe shpërblimet e Zotit. Nëse për mungesë respekti ndaj njëri tjetrit e për kërcënime fizike dhe për pengesa e dëmtime në rrugë janë par  janë paraparë dënime, për respekt e ruajtje të njëri tjetrit dhe për mirësjellje në rrugë janë paraparë shpërblime. Pejgamberi a.s. ka thënë: “Një njeri kaloi pranë një dege të një peme që kishte rënë në rrugë, të cilën e largoi duke thënë: Pasha Allahun, do ta largoj që të mos i dëmtojë myslimanët. Allahu (e shpërbleu për këtë vepër dhe) e futi në Xhennet.[13][14]

 

(http://indeksonline.net/imamet-kosovare-japin-keshilla-si-te-shmangen-aksidentet-ne-komunikacion-foto/)


[2] Më datën 8.7.2018 pesë anëtarët e familjes Sadikaj që po vinin nga Zvicra për pushime humbën jetën në Duhël.

[3] Sa për ilustrim, shih ajetin 59 nga kaptina Nisa: “O besimtarë! Bindjuni Allahut, bindjuni të Dërguarit dhe atyre që drejtojnë punët tuaja.”; hadithin e shënuar nga Ibn Maxheh: “Nuk ka dëm dhe as kthim të dëmit me dëm!”;  rregullin: 'Veprimet e pushtetarëve tanë janë të lidhura/kushtëzuara me interesin e popullatës.' Sigurisht, në vënien e rregullave të trafikut ka interes për ne dhe jetët tona.

[4] Shih: vendimin e Akademisë së Fikhut Islam (organ i OKI), nr. 71, fq. 162-163 të marrë në sesionin e tetë, 1414 h;

[5] Shih ajetin 68 nga kaptina Furkan: “...nuk vrasin njeri, gjë që Allahu e ka ndaluar, përveçse me të drejtë...”, dhe ajetet 29-30 nga kaptina Nisa; “...dhe mos e vritni veten (dhe njëri-tjetrin)! Vërtet, Allahu është i Mëshirshëm me ju. 30. Këdo prej jush që e bën këtë përdhunisht dhe padrejtësisht, Ne, pa dyshim, do ta hedhim në zjarr. Kjo është shumë e lehtë për Allahun.”.

[6] Hadithin e shënon Buhariu.

[7] Mubarekfuri, UbejduRrahmani, Mir'atu-l-mefatih sherhu Mishkati-l-Mesabih, (Indi: Universiteti selefit, 1984), 9/154.

[8] Hadithin e shënon Muslimi.

[9] Hadithin e shënojnë Buhariu dhe Muslimi.

[10] Hadithin e shënojnë Ebu Davudi dhe Tirmidhiu.

[11] Hadithin e shënon Taberaniu në El-Kebir, nr. 3050.

[12] Sa për ilustrim shih: ajetin 63 nga kaptina Furkan: “Robërit e të Gjithëmëshirshmit janë ata që ecin thjesht nëpër Tokë dhe, kur të paditurit i sulmojnë me fjalë, ata përgjigjen: “Paqe qoftë!”.”; hadithin e shënuar nga Buhariu dhe Muslimi: “Mos qëndroni në rrugë!...Nëse e keni patjetër, atëherë respektojeni kodin e rrugës: ulja e shikimit, shmangia nga dëmtimi i të tjerëve, përshëndetja, dhe urdhërimi për të mirë dhe ndalimi nga e keqja.”

[13] Hadithin e shënon Muslimi.

[14] Referenca kryesore: Dr. Musfir bin Ali Kahtani “Fikhu-l-murur ve âdabuhu fi-l-Islam”, http://www.saaid.net/Doat/msfer/2.htm; Muhammed Tekij Uthmani “Kavaid ve emsail fi havadith es-sejr”, http://main.islammessage.com/newspage.aspx?id=4895; Nuh Ali Selman “Mesulijjetu es-saik esh-sherijjeh an havadithi-s-sejr”, http://aliftaa.jo, fetvaja nr. 408, datë 23.12.2009.

  QË PEJGAMBERI ﷺ TË LUTET PËR NE

 

Lidhja jonë me Muhammedin është lidhje fetare. Allahu xh.sh., e dërgoi atë Pejgamber, pra kumtues të fesë së Tij, të cilin ne duhet ta besojmë dhe pasojmë. Allahu xh.sh., në Kur’an, dashurinë për Të e kushtëzoi me pasimin e Muhammedit , derisa Muhammedi na tregoi se pasimi ose refuzimi i tij nënkuptojnë pasim respektivisht refuzim të Allahut xh.sh[1].

Allahu xh.sh., thotë:

﴿قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّـهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّـهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّـهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴾

Thuaju (o Muhammed!): “Nëse ju e doni Allahun, ejani pas meje, atëherë Allahu ju do juve dhe ju falë mëkatet tuaja! Se Allahu falë dhe është mëshirues.” [Al Imran: 31]

Muhammedi ka thënë:

من أطاعني فقد أطاع الله، ومن يعصني فقد عصى الله

Kush më respekton mua, e ka respektuar Allahun. Kush më kundërshton mua, e ka kundërshtuar Allahun.”

Pra, nuk ka formalitete dhe simbolika. Nëse dashuria jonë nuk prodhon respekt për Muhammedin a.s., atëherë ajo është dashuri jo e vërtetë dhe rrjedhimisht ne privohemi nga mirësi të shumta të kësaj dashurie.

Në këtë hutbe, në fokus do të kemi disa vepra të cilat dashurisë sonë për Muhammedin a.s., i japin shpirt dhe kuptim, si dhe na begatojnë me një mirësi të veçantë, lutjen e Pejgamberit për ne.

1.      

Dituria

Dashuria për Muhammedin shprehet më së miri duke e mësuar dhe përcjellë fjalën e tij. Pejgamberi ka thënë:

رَحِمُ اللهُ امرأً سَمِعَ مَنِّيُّ حَديثًا فَحَفِظَهُ حَتَّى يُبْلِغَهُ غيرَه

Allahu e mëshiroftë atë që dëgjon prej meje një hadith dhe e mëson përmendësh që t’ia përcjell tjetrit...[2]

Dijetarët e parë aq shumë i kushtonin rëndësi kësaj saqë e konsideronin shumëfish më me rëndësi se adhurimi fakultativ. Njëri prej dijetarëve më të mëdhenj të myslimanëve, Zuhriu, ka thënë: “T’ia mësosh dikujt një sunnet ka vlerë më të madhe se të falësh nafile për dyqind vite.

2.      

Adhurimi

Mënyra tjetër se si e pasojmë Muhammedin dhe e fitojmë respektin e tij është kryerja e adhurimeve fakultative.

Ka thënë Pejgamberi :

رحِم اللهُ امرأً صلَّى قبْلَ العصرِ أربعًا

Allahu e mëshiroftë njeriun që fal katër rekate para farzit të ikindisë.”[3]

Rëndësia e këtyre adhurimeve, mbi të gjitha, qëndron në atë që është shpjeguar në hadith kudsijj, shprehjen e dashurisë[4]. Pra, kur ne falim namazet sunnet, falim namaz nate, para fitimit të sevapeve, ne e shprehim dashurinë për Allahun dhe të Dërguarin e Tij.

Rëndësi tjetër e kësaj është edhe flakja e një botëkuptimi të gabuar se sunnetet janë për tu lënë, pra i praktikove ose jo nuk ka ndonjë rëndësi. Kështu të paktën reflekton praktika jonë dhe unë lutem që bindjet tona të mos jenë ashtu. 

3.      

Raportet dashuria për Muhammedin është fe, e cila nuk shprehet vetëm në një rrafsh por në të gjitha rrafshet. Më saktë, në raportet me njëri tjetrin, duhet ta jetësojmë kodin profetik. Ja disa shembuj:

 

1) Raportet burrë – grua

Ka thënë Pejgamberi :

رحمَ اللَّهُ رجلًا قامَ منَ اللَّيلِ فصلَّى، ثمَّ أيقظَ امرأتَهُ فصلَّت، فإن أبَت نضحَ في وجهِها الماءَ، ورحمَ اللَّهُ امرأةً قامَت منَ اللَّيلِ فصلَّت ، ثمَّ أيقَظَت زوجَها فصلَّى، فإن أبى نضحَت في وجهِهِ الماءَ

Allahu e mëshiroftë burrin, i cili çohet natën për të falur namaz. Pasi të falet, e zgjon gruan dhe edhe ajo falet. E nëse refuzon (shkak i gjumit), e spërkat me ujë në fytyrë. Allahu e mëshiroftë gruan, e cila çohet natën dhe falet. Pastaj e zgjon burrin dhe ai falet. E nëse refuzon, e perkat me ujë në fytyrë.”[5]

 

2) Raportet me të tjerët

 

-           

Përgjegjësi kolektive

Ka thënë Pejgamberi :

اللهُمَّ مَنْ ولِي من أمْرِ أُمَّتِي شيئًا فَشَقَّ عليهم فاشْقُقْ علَيهِ ، ومَنْ ولِيَ من أمرِ أُمَّتِي شيئًا فَرَفَقَ بِهمْ فارْفُقْ بِهِ

O Allahu im, tregohu i ashpër me atë që merr ndonjë çështje të ummetit tim përsipër dhe tregohet i ashpër me ta! Tregohu i butë me atë që merr  përsipër ndonjë çështje të ummetit tim dhe tregohet i butë me ta.[6]

 

-           

Shitblerje

Ka thënë Pejgamberi :

رَحِمَ اللَّهُ رَجُلًا سَمْحًا إذا باعَ، وإذا اشْتَرَى، وإذا اقْتَضَى

Allahu e mëshiroftë njeriun i cili është i butë kur shet, i butë kur blen dhe i butë kur kërkon kthimin e borxheve.[7]

4.      

Etika

Nuk mund të themi se e duam Pejgamberin nëse nuk kemi moralin dhe sjelljen që ai na i ka mësuar. Morali është reflektimi në praktikë i besimit dhe adhurimit. Së këndejmi, që ta duam Pejgamberin a.s., dhe të përfitojmë simpatinë e tij duhet të jetë të sjellshëm. Ka thënë Pejgamberi :

رحمَ اللهُ عبدًا قال خيرًا فغَنِمَ أو سكَتَ عن سوءٍ فسلِمَ

Allahu e mëshiroftë robin i cili, o flet mirë dhe fiton, o hesht nga e keqja dhe shpëton.[8]

5.      

Angazhimi

Që ta duam Pejgamberin dhe të na dojë, duhet të dallohemi për angazhimin dhe aktivitetet. Nuk mund të jemi pasues të denjë të atij që shquhet për zell, përpjekje, angazhim, ndërsa ne jemi gjumashë e dembelë. Ka thënë Pejgamberi :

اللهمَّ بارِكْ لِأُمَّتِي في بُكورِها

O Allahu im, jepi ummetit tim bereqet në mëngjesin e hershëm.”[9]

Siç kanë shpjeguar dijetarët, Pejgamberi punët i niste herët në mëngjes, qoftë këto punë shtetërore, si p.sh., dërgimi i ushtrive dhe çetave, qofshin punë të tjera, si dalja për të tregtuar. 

 

PËRFUNDIM

Nga kjo që shpjeguam, shohim se dashuria për Muhammedin a.s., është imazhi i fetarisë së përkryer. Pra, dashuria nuk është vetëm feja por edhe manifestimi kuptimplotë i saj në praktikë. Duke e dashur Muhammedin a.s., ne arrijmë të demonstrojmë fenë më së miri. E kur ta kemi bërë këtë, kemi fituar diçka me rëndësi, që dua të jetë si përfundim i kësaj hutbeje. Dijetarët myslimanë kanë thënë se lutjet e Muhammedit nuk refuzohen. Pra, nëse ne e shprehim dashurinë për Muhammedin duke e pasuar dhe duke çuar në vend fjalët dhe praktikat e tij, atëherë ne e fitojmë Xhennetin.

Allahun e lus të na bëjë prej pasuesve të sinqertë të Muhammedit dhe prej atyre që fitojnë shefatin e Muhammedit në Ditën e Llogarisë dhe shoqërimin e tij në Xhennet.

 

Mbështetur në librin Kejfe texhalu el-halka jed’une leke të autorit Muhammed b. Ibrahim en-Neim.

 

 



[1] Në hadith qëndron: “Kush më respekton mua, e ka respektuar Allahun. Kush më kundërshton mua, e ka kundërshtuar Allahun.” Muslimi.

[2] Albani e ka saktësuar këtë hadith.

[3] Ebu Davudi (1271) dhe Tirmidhiu (430).

[4] Në hadith qëndron: “...Robi vazhdon të më afrohet me adhurime fakultative derisa ta fiton dashurinë Time...” Buhariu.

[5] Ebu Davudi (1308). Albani në Sahih el-xhami, nr. 3494, e ka saktësuar. 

[6] Muslimi.

[7] Buhariu.

[8] Albani në Sahih el-xhami, nr. 3496, e konsideron hasen.

[9] Ebu Davudi (2606), Tirmidhiu (1212).

  PËRKUJDESJA SHËNDETËSORE SIPAS PIKËPAMJES ISLAME

PËRKUJDESJA SHËNDETËSORE SIPAS PIKËPAMJES ISLAME[1]

 

HYRJE

Rëndësia e shëndetit në Islam

Përkushtimi i fesë për shëndetin është i madh për shkak të lidhjes së tij, fillimisht me objektivat kryesore të saj, e më pas edhe me aplikimin e saj në jetë. Dijetari i madh, Gazaliu, duke folur për pesë objektivat e fesë, përkujdesjen për qenien e njeriut ku bën pjesë edhe shëndeti fizik, e radhit si objektiven e dytë, menjëherë pas objektives së besimit. Këtu mbase qëndron edhe arsyeja pse feja ka përshkruar si mëkate të mëdha gjërat që e cenojnë këtë objektivë. Këtu qëndron edhe arsyeja pse feja kur flet për shëndetin flet si për një mirësi dhe dhunti parësore në jetën e njeriut. Në një prej thënieve të Pejgamberit Muhammed a.s., qëndron: “Njerëzit nuk ua dinë vlerën dy mirësive: shëndetit dhe kohës së lirë.” [Buhariu] Madje, shëndetin e ka radhitur si mirësinë kryesore në një rast kur radhit atë që quhet e tërë bota e njeriut: “Kush gdhin në mëngjes ndërsa e ka shëndetin, sigurinë familjare dhe ushqimin për atë ditë, është sikur ta ketë tërë botën.” [Tirmidhiu]

Duke qenë se për shëndetit varen edhe jeta publike dhe fetare, atëherë feja shëndetit fizik i ka kushtuar rëndësi të madhe. Në Kur’an [2:247], Allahu, duke na folur për mbretin Talut, tregon se arsye e përzgjedhjes së tij ishin kapacitetet intelektuale dhe fizike. Këtë e gjejmë dhe në mësimet e Pejgamberit Muhammed a.s., i cili thotë: “Besimtari i fuqishëm është më i mirë se besimtari i dobët, edhe pse që të dy janë të mirë.” [Muslimi] 

Për shkak të kësaj rëndësie, feja na tregon se shëndeti do të jetë prej gjerave të para që Allahu do ta merr në pyetje njeriun për të: “A nuk ta kemi bërë trupin të shëndoshë?!”- do t’i drejtohet Zoti robit, siç na mëson Muhammedi a.s. [Tirmidhiu]

 

SHËRIMI, SI KONCEPT

Nga këtu, feja kërkon që shëndetit t’i kushtohet rëndësi. Ballafaqimin me sëmundje e sheh si çështje nga e cila dilet duke u mjekuar. Në një prej thënieve të tij, Pejgamberi Muhammed a.s., na mëson: “Mjekohuni sepse Allahu, i Lartmadhëruar qoftë, nuk ka lënë sëmundje të cilës nuk i ka lënë shërim, përveç një sëmundje, pleqërisë.” [Ebu Davudi]

Pra, besimtarët janë të nxitur ta kërkojnë shërimin, sepse ai ekziston. Ikja nga shërimi, veçmas nëse sëmundjet janë epidemike, është mëkat. 

 

PARANDALIMI I SËMUNDJEVE

Në metodologjinë fetare, rëndësi të madhe në mjekim ka edhe parandalimi. “Parandalimi është më i mirë se mjekimi!” –është moto të cilën feja e ka ngritur qysh moti dhe e ka promovuar në metodologjinë e saj. Sa për ilustrim, do të doja të veçoja disa hapa parandalues sa i përket sëmundjeve:

  1. Përkujdesjen për pastërtinë, të cilën e ka përshkruar të rëndësishme si nga ana fetare (gjysma e fesë), si nga ana shëndetësore. Pejgamberi Muhammed a.s., përkujdesjen për shëndetin trupor- pastërtinë e konsideron natyrshmëri. Në një prej thënieve të tij qëndron: “Pesë gjëra i përkasin natyrshmërisë –pra gjendjes siç Zoti kërkon të jetë njeriu-: në mesin e tyre përmend edhe prerjen e thonjve.” [Buhariu dhe Muslimi] Po kështu përmend pastrimin e dhëmbëve, të cilin, po të mos ishte mëshira ndaj njerëzve, do ta kushtëzonte pesë herë në ditë. Natyrisht, në kuadër të pastërtisë, hyn edhe pastrimin i ambientit brenda dhe jashtë shtëpisë, e që ka ndikim të drejtpërdrejtë në shëndet. 
  2. Përkujdesjen për mënyrën e të ushqyerit. Allahu në Kur’an na mëson: “Hani e pini por mos e teproni...” [7:31] Ngrënien e pakontrolluar feja e konsideron si shkak për shumë sëmundje. Figurativisht, mbushjen e barkut Pejgamberi a.s., e konsideron si enën më të keqe që mund të mbush njeriu. [Tirmidhiu].
  3. Ushtrimet fizike – sporti.
  4. Largimin nga të infektuarit. Është porosi fetare që, për të shmangur përhapjen e një sëmundje, të infektuarit të mos shkojnë tek të shëndoshët. Pejgamberi Muhammed a.s., ka thënë: “Një i sëmurë (me sëmundje ngjitëse) le të mos shkojë tek një i shëndoshë.” [Muslimi]
  5. Aplikimi i masave parandaluese. Fetarisht, pikë kyçe në luftimin e sëmundjeve, morale apo fizike qofshin, është parandalimi. Kjo për shkak të shmangies nga pasojat e tyre. Nisur nga këtu, gjejmë se feja kur flet për disa sëmundje shoqërore, urdhëron apriori largimin prej tyre [Kur’ani: 17:32]. Këtë e gjejmë dhe në aspektin e shëndetit fizik. Disa dijetarë myslimanë kanë thënë: “Nëse shkenca moderne ka arritur të zbulojë metoda të parandalimit të sëmundjeve, atëherë aplikimi i tyre nga aspekti i të drejtës fetare është i obliguar.

 

MJEKIMI

Përdorimi i secilit bar dhe ilaç që, parimisht nuk paraqet ndalesë fetare, është porosi fetare. Në një prej thënieve të tij, Muhammedi a.s., ka thënë: “Mjekohuni o robër të Allahut, por vetëm ikni ilaçeve të ndaluara.” [Ebu Davudi, Tirmidhiu, Nesaiu, Ibn Maxheh.]

 

 



[1] Fjalim i mbajtur në tryezën me rastin e Ditës Botërore të Imunizimit e organizuar nga OJQ-SHMGGRM Mitrovicë, e mbështetur nga Drejtoria e Shëndetësisë e Komunës së Vushtrrisë, 11.11.2019.

 
  DUKURIA E TRAFIKIMIT TË QENIEVE NJERËZORE DHE DUKURIA E LYPJES SI FORMA TË SHKELJES SË RËNDË TË TË DREJTAVE DHE TË DINJITETIT NJERËZOR

HYRJE

Ndër dukuritë negative nga të cilat është prekur shoqëria jonë, janë edhe trafikimi i vajzave për qëllime prostitucioni dhe lypja në rrugë, gjegjësisht shfrytëzimi i njerëzve dhe detyrimi i tyre për të lypur në rrugë. Ato nga viti në vit sa vijnë e bëhen me shqetësuese. Statistikat tregojnë për rritjen e tyre. Më e keqja qëndron në atë se të përfshirë në këto dukuri, veçmas në këtë të lypjes në rrugë, janë edhe prindërit.

Së këndejmi, ne, si institucione fetare, me përgjegjësinë që kemi para Allahut, pastaj para njerëzve, si dhe në bashkëpunim me institucionet relevante të vendit tonë, kemi trajtuar dhe trajtojmë në vazhdimësi në xhamitë tona dukuri të cilat na rrezikojnë të gjithë. Këtë të xhuma, duke marrë shkas edhe Ditën Evropiane Kundër Trafikimit të Njerëzve (18 tetor 2019) që ka rastisur të jetë sot, kemi pranuar me kënaqësi t’i përgjigjemi thirrjes për bashkëpunim dhe t’u bashkëngjitemi kampanjave që luftojnë këto dukuri.

 

  1. DUKURIA E TRAFIKIMIT TË VAJZAVE

Ruajtja e nderit dhe e dinjitetit njerëzor është kërkesë hyjnore. Si krijesë e dalluar nga Zoti (Isra: 70), njeriu duhet të trajtohet ndershëm dhe me sjellje të lartë. Këtu mbase qëndron arsyeja pse Islami i ka vënë vetes për mision realizimin e pesë objektivave kryesorë në jetën e njeriut, një ndër të cilët është dhe ruajtja e nderit. Në anën tjetër, cenimin e këtij objektivi e ka konsideruar njërin ndër mëkatet më të mëdha. Prostitucioni është mëkat që nuk rrezikon vetëm moralin, por edhe besimin. Allahu në Kuran na urdhëron që të shmangim çdo rrugë që mund të na çojë te prostitucioni:

وَلاَ تَقْرَبُواْ الزِّنَى إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاء سَبِيلاً

“Dhe mos iu afroni imoralitetit (zinasë), sepse vërtet ai është vepër e shëmtuar dhe është një rrugë shumë e keqe.” [Isra: 32]

Ebu Hurejre transmeton se Pejgamberi a.s. ka thënë: “Nuk ndodh që njeriu të bëjë prostitucion e gjatë asaj kohe të jetë besimtar…” [Buhariu]

Në këtë kërcënim nuk hyjnë vetëm ata që ushtrojnë praktikisht këtë vepër të fëlliqur, por edhe gjithë të tjerët që në një formë ose tjetër i kontribuojnë asaj. Le ta dinë se të tillët, nëse mund t’u shpëtojnë dënimeve të ligjit në këtë botë, në botën tjetër nuk kanë për t’i shpëtuar dënimit.

إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

“Ata që dëshirojnë që te besimtarët të përhapet imoraliteti, ata i pret dënimi i dhembshëm në këtë dhe në botën tjetër. Allahu di (të fshehtat) e ju nuk i dini.” [Nur; 19]

Si do të ndiheshin këta njerëz, nëse e shfrytëzuara për prostitucion do të ishte nëna, gruaja, vajza apo motra e tij?!

Në një hadith qëndron se një djalosh kishte kërkuar leje nga Pejgamberi a.s., që të ushtronte marrëdhënie të paligjshme me vajza të huaja. Pejgamberi a.s. iu drejtua: A pranon që dikush ta bëjë këtë me nënën tënde?- e pyeti. Jo – iu përgjigj. As njerëzit nuk duan që dikush t’ua çnderojë nënat –ia ktheu Pejgamberi a.s. Pastaj e pyeti nëse pranonte një gjë të tillë për vajzën, gruan, hallën dhe tezen e tij, dhe në të gjitha rastet përgjigjja ishte negative. Kështu, nëse nuk do që të tjerët ta çnderojnë nënën, vajzën, motrën, hallën, tezen, as ti mos ua çndero atyre ato.” [Transmeton Ahmedi]

 

  1. DUKURIA E LYPJES

Dukuria tjetër që rrënon nderin dhe karakterin është ajo e lypjes. Ne jemi dëshmitarë se si kjo dukuri kohëve të fundit është shndërruar në biznes. Njerëz me qëllime të ulëta shfrytëzojnë të tjerët, djem e vajza, të vjetër e të rinj, e madje edhe fëmijë, që të lypin. Lypja është njollë në karakterin e njeriut, veçmas të besimtarit. Allahu duke i përshkruar besimtarët e sinqertë na tregon se janë aq shumë të përmbajtur nga lypja me gjithë varfërinë që kanë saqë, dikush që nuk i njeh, mund t’i llogarisë pasanikë (Bekare: 273). Kjo për shkak se lypja shkatërron krenarinë dhe dinjitetin. Pejgamberi a.s. ka thënë: “Lypësi vazhdon së lypuri derisa të dalë para Allahut në Ditën e Llogarisë kur do të mbetet pa asnjë copë mishi në fytyrë.” [Buhariu]

Imam Neveviu ka shpjeguar se “mbetja e fytyrës pa mish” interpretohet si humbje e nderit dhe krenarisë, si poshtërim dhe përbuzje, derisa ka cituar edhe dijetarë të tjerët, të cilët interpretimin e bëjnë tekstualisht duke thënë se, përderisa e ka shitur fytyrën, pra nderin dhe krenarinë dhe ka pranuar ta shtrijë dorën pa pasur nevojë, në këtë botë, atëherë në botën tjetër dënimin do ta ketë sipas llojit të veprës. Më saktë, ringjallet para Zotit ndërsa fytyrën e ka të zhveshur nga mishi. E tëra kjo si dënim për veprën e shëmtuar që ka bërë.

Nga këtu, nëse lypja urrehet, atëherë ajo që duhet bërë është puna, madje çfarëdo që të jetë ajo me kusht që të jetë hallall. Pejgamberi a.s. ka thënë: “Më mirë është që dikush prej jush ta marrë litarin dhe të sjellë (nga mali) një barrë me dru të ngarkuar në shpinë, që ta shesë dhe me të cilën Allahu t’ia mbrojë fytyrën, sesa t’ua shtrijë dorën njerëzve e që i japin ose e refuzojnë.” [Buhariu]

Ndërsa flasim për lypjen dhe punën, duhet të sjellim ndërmend edhe dy gjëra:

  • Papërgjegjësinë e prindërve të cilët shtyjnë fëmijët e tyre të lypin e kërkojnë në rrugë. Me këtë ua shkatërrojnë jetën dhe të ardhmen e tyre. Prindërit duhet t’i përgatitin për jetë fëmijët dhe t’ua tregojnë rrugën e vërtetë që duhet ta ndjekin, atë të punës, jo atë të lypjes. Hakim bin Kajs bin Asimi citon babanë ta ketë porositur në prag të vdekjes: “Biri im, merru me tregti (puno që të fitosh), sepse puna është stimulim për të ndershmin dhe të bën të mos kesh nevojë për shpirtvoglin.” Pra, puna përveç sigurimit të jetesës, të garanton edhe dinjitetin dhe krenarinë.
  • Gjendjen e rënduar sociale që mbretëron në vendin tonë, e cila na thërret për solidaritet.

Solidaritetin me njerëzit në nevojë, Kurani e ka quajtur hua që ia japim Allahut, e paramendoni çfarë shpërblimi mund të kemi nëse i japim hua Allahut.

مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

“Kush është ai që i huazon Allahut një hua të mirë e Ai t’ia shtojë atij shumëfish Atë? Allahu shtrëngon (varfëron) dhe çliron (begaton) dhe kthimi juaj është vetëm te Ai.” [Bekare: 245]

 

PËRFUNDIM

Në përfundim të kësaj hytbeje, duam të jua themi dy porosi të vlefshme për luftimin e dukurisë së lypjes:

  • Të kemi kujdes për edukimin e fëmijëve ne si prindër, pasi që, siç tregojnë të dhënat që kanë organet e sigurisë, për shumë raste të lypjes në rrugë, fajtorë po gjenden edhe vetë prindërit.
  • Siç po na porositin intitucionet e sigurisë që lypsarëve mobilë të mos u japim para, le t’u japim për të ngrënë e për të pirë e për t’u veshur, por jo para, sepse këto (në të shumtën e rasteve) përfundojnë në xhepat e trafikantëve.

 

 

(Version i rishikuar nga Krzesia e BIRK, Zyra e Kryeimamit)

  BASHKIMI DHE RËNDËSIA E TIJ FETARE E SHOQËRORE

Hyrje

Njerëzit, natyrshëm, janë të ndryshëm, jo vetëm nga aspekti fizik por edhe aspekti intelektual, dhe rrjedhimisht kanë qasje të ndryshme karshi problemeve me të cilat  ballafaqohen. Dikush mund ta sheh si zgjidhje atë që tjetri nuk e sheh, ose ta sheh të vërtetë atë që tjetri e sheh të gabuar, dhe këtu nuk ka diç të keqe përderisa kjo gjë të mos prodhojë efekte negative. Më drejtë, nëse qasjet tona të ndryshme nuk na robërojnë, nuk na përçajnë, atëherë ato janë vlera. Ndryshe, nëse idetë dhe bindjet na bëjnë fanatikë, na verbërojnë, atëherë ato shndërrohen në antivlera dhe për pasojë, jo vetëm fanatikët dëmtohen, por të gjithë.

Së këndejmi, nevoja për të menaxhuar dallimet është e madhe. Këtë mund ta bëjmë më së miri duke promovuar bashkimin si vlerë, andaj sot, në këtë hutbe, duke marrë shkas edhe ngjarjet[1], do të mundohemi ta shtjellojmë rëndësinë që ka bashkimi dhe unitetin në mirëqenin fetare dhe shoqërore.

 

Rëndësia fetare e bashkimit

Në Kur’an, Allahuxh.sh., na urdhëron që të bashkohemi e të mos përçahemi, sepse bashkimi është imazhi më i qartë i të qenit njeri me vlera dhe virtyte.

﴿وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا﴾

Dhe kapuni që të gjithë ju për litarin (fenë dhe Kur’anin) e Allahut, e mos u përçani! Përkujtojeni dhuntinë e Allahut ndaj jush, kur ju (para se ta pranonit fenë islame) ishit të armiqësuar, e Ai bashkoi zemrat tuaja dhe ashtu me dhuntitë e Tij u bëtë vëllezër...” [Al Imran: 103]

Kur’ani po na tregon për mision e tij bashkues dhe se si ai ka arritur që nga njerëz të hasmëruar, pra njerëz që i janë nënshtruar smirës, egos, inatit, mërisë, të nxjerrë njerëz që fenë e shohin si bosht rreth të cilit duhet bashkuar, si vlerë me të cilën duhet mburrur dhe të cilës duhet detyruar. Nga këtu, përçarja në emër të fesë, është e refuzuar në Kur’an.

﴿إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ ۚ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّـهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ﴾

Me të vërtetë, ti s’ke asgjë me ata që e përndajnë fenë e tyre dhe shndërrohen në grupe....” [En’amë: 159]

Kjo për shkak se, historikisht, sa herë popujt janë përçarë, janë shuar. Dijetari i madh mysliman dhe komentuesi më i njohur i Kur’anit, Ibn Abbasi duke komentuar ajetin e mësipërm (Al Imran: 103) ka thënë: O besimdrejtë, mbaju xhematit dhe mos u ndajë sepse popujt e kaluar u shkatërruan për shkak të përçarjes.

Janë shkatërruar sepse kanë kundërshtuar thirrjen e Allahut për të qenë bashkë. Begaviu, një komentues si njohur i Kur’anit, thotë se Allahu xh.sh., ka dërguar secilin Pejgamber me mision për t’i bashkuar njerëzit dhe për ta luftuar përçarjen. 

Muhammedi a.s., duke na treguar për rëndësinë që ka bashkimi, atë e klasifikon si një nga tre gjëra që Allahu i do prej nesh, duke e sjellë me këtë rast paralel me adhurimin për Zotin.

إِنَّ الله يَرْضَى لَكُمْ ثَلَاثًا...فَيَرْضَى لَكُمْ أَنْ تَعْبُدُوهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَأَنْ تَعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا،  ...

Allahu i di tek ju tre gjëra: e do që ta adhuroni dhe të mos i bëni shok, të bashkoheni rreth fesë së Tij, dhe të mos përçaheni...

Nga këtu, kundërshtimi dhe urrejtja konsiderohen si gjëra që rrezikojnë potencialisht fenë. Muhammedi a.s., na porosit:

وإِيَّاكُمْ و البُغْضَةَ ؛ فإنَّها هيَ الحالِقَةُ ، لا أَقُولُ لَكُمْ : تَحْلِقُ الشَّعْرَ ، و لكنْ تَحْلِقُ الدِّينَ

“Keni kujdes nga urrejtja sepse ajo është rrojëse; nuk po them ua rruan kokën, por ua rruan fenë.” [Hadithin e shënon Buhariu në Edeb el-mufred ndërsa Albani e konsideron hasen.]

 

Rëndësia shoqërore e bashkimit

Bashkimi është kala që nuk mposhtet. Është arma më e fuqishme përballë armikut. Allahu na mëson në Kur’an që të mos përçahemi, ndryshe jemi pre e lehtë për të tjerët.

﴿وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ

“...mos u përçani mes vete e të dobësoheni e ta humbni fuqinë...” [Enfalë: 46]

Figurativisht, përçarja i mundëson armikut ta merr kalanë nga brenda. Ka me dhjetëra e dhjetëra shembuj se si përçarja ka dëmtuar jo vetëm përçarësit por popujt mbarë. Edhe ne jemi dëshmitarë se si shumë procese tona shtetërore kanë ngecur shkaku i përçarjeve. Për këtë shkak, feja na mëson që, në rast të proceseve të mëdha, të heqim dorë edhe nga të drejta tona, vetëm e vetëm që të ruhet uniteti. Do tua marr një shembull nga historia islame. Muhammedi a.s., duke folur për nipin, Hasanin r.a., ka thënë: “Ky biri im është zotëri dhe me gjasë Allahu nëpërmjet tij do t’i pajtojë dy grupe të mëdha të muslimanëve.” Pas vdekjes së Muhammedit a.s., në shtetin islam ndodhën mospajtime, veçmas në kohën e Uthmanit dhe Aliut r.a. Këta dy të fundit u vranë. Hasani, djali i Aliut r.a., u zgjodh halife, por në shtet kishte mospajtime. Nga frika se mund të derdhej gjak i madh ndërmjet myslimanëve, ai hoqi dorë nga pushteti në favor të Muaviut r.a. Pra, kishte të drejtë, ishte lider legjitim, por për të parandaluar gjakderdhjen, hoqi dorë nga pushteti. Në historinë islame ky vit ka hyrë si viti i bashkimit.  

Dallimet, edhe nëse janë me vend, nuk duhet të prodhojnë efekte përçarëse. Pra, ne mund ta propagandojmë idenë ose qasjen tonë si më të mirën por kjo nuk duhet të nënkuptojë se tjerët, që nuk e kanë këtë ide, janë armiq tanë. Njëri nga shokët e Muhammedit a..s, Talha r.a., thoshte se idenë ndryshe nuk duhet ta quajmë kundërshtim por hapësirë. Më lejoni tua argumentoj me një rast të ndodhur në kohën e Muhammedit a.s., për të parë se si duhen trajtuar rastet e tilla. Buhariu transmeton nga Ibn Mes’udi, i cili thotë: Një besimtar e lexoi një ajet nga Kur’ani por jo në formën siç e pata dëgjuar unë prej Muhammedit a.s., andaj e rroka për dore dhe shkuam tek Muhammedi a.s., për ta diskutuar këtë çështje. Nga shenjat e fytyrës, pashë se si Muhammedit a.s., nuk i erdhi mirë dhe tha: 

كلاكما محسنٌ، ولا تختلفوا؛ فإن من كان قبلكم اختلفوا فهلكوا

Që të dy e keni mirë por mos u kundërshtoni sepse ata që ishin para jush u kundërshtuan dhe u shkatërruan.”

Pra, ne mund të dallojmë në mendime, por zemrat duhet t’i kemi bashkë, sepse kundërshtimi dhe urrejtja nënkuptojnë rrënim me themel të shoqërisë.

 

Mesazhi

Tani që jemi në prag të zgjedhjeve, si hoxhë, bashkimin dhe ruajtjen e unitetit dua tua përcjell si mesazh. Dua tua kujtoj fjalën e Allahut për bashkëpunim në të mira dhe jo mëkate:

﴿وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ

“...Ndihmohuni mes vete me të mira dhe në të mbara, e jo në mëkate e armiqësi...” [Maide: 2]

Po kështu dua tua kujtoj fjalët e Muhammedit a.s.:

لا تباغَضوا ولا تحاسَدوا، ولا تَدابَروا، ولا تقاطَعوا، وكونوا عباد الله إخوانًا”...

“Mos e urreni njëri tjetrin, mos keni zili ndaj njëri tjetrit, mos ia ktheni shpinën njëri tjetrit, mos i shkëputni lidhjet me njëri tjetrit. Jini vëllezër, o robër të Allahut! ”

الجماعة رحمة، والفُرقة عذاب

 Bashkimi është mëshirë, përçarja është ndëshkim!” [Albani në Sahihul xhami, 3109, e konsideron hasen.]

 



[1] Hutbeja mbahet vetëm dy ditë para mbajtjes së zgjedhjeve parlamentare në Kosovë (6 tetor 2019).

VIDEOS / YOUTUBE
Bashkimi dhe rendesia e tij fetare dhe shoqerore Shpresa ne kohen e ndryshimeve shoqerore Ligjerata e Kurban Bajramit "Reflektime te persosurise islame ne Kurban Bajram" Recensim i librit "14 dite ne Kosove" te autorit Abdul Aziz Kasim
AUDIO / FOTO

Biografia Artikuj Media Libraria Dosje Problematika
bashkëkohore
Opinione dhe
reagime
Studime dhe
hulumtime
Kontakt
  Akide Video Libra Ramazani   Opinione Fetare  
  Islam Audio Recensione librash Haxhi   Reagime Shkencore  
  Tefsir Foto            
  Hadith              
  Dave              
  Histori islame              
  Orientalizem              
  Kulture dhe civilizim              
  Avancim personal              
  Hutbe              
  Tregime              

Të gjitha të drejtat e rezervuara - 2013